تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٥
«حَسِيس» چنان كه ارباب لغت گفتهاند، به معنى صداى محسوس است، و به معنى خود حركت يا صدائى كه از حركت برمىخيزد نيز آمده است، آتش دوزخ كه دائماً در آتشگيرههايش مشغول پيشروى است، داراى صداى مخصوصى است، اين صدا از دو جهت وحشتناك است، از نظر اين كه صداى آتش است و از نظر اين كه صداى پيشروى است.
مؤمنان راستين چون از جهنم دورند، هرگز اين صداهاى وحشتناك به گوششان نمىخورد.
ديگر اين كه: «آنها در آنچه بخواهند و مايل باشند به طور جاودان متنعماند» «وَ هُمْ فِي مَا اشْتَهَتْ أَنْفُسُهُمْ خالِدُونَ».
يعنى آنجا محدوديت اين جهان را ندارد كه انسان آرزوى بسيارى از نعمتها را بكند و به آن دسترسى نداشته باشد، هر نعمت مادى و معنوى كه بخواهد بدون استثناء در دسترس او است، آن هم نه يك روز و دو روز كه در يك عمر جاويدان!
***
سوم اين كه: «فزع اكبر آنها را غمگين نمىكند» «لايَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْا كْبَرُ».
«فَزَع اكبر» (وحشت بزرگ) را بعضى اشاره به وحشتهاى روز قيامت دانستهاند كه از هر وحشتى بزرگتر است، و بعضى اشاره به «نفخه صور» و دگرگونىهاى پايان اين جهان و تزلزل عجيبى كه در اركان اين عالم مىافتد آن چنان كه در آيه ٨٧ سوره «نمل» آمده است.
ولى از آنجا كه وحشت روز رستاخيز مسلماً از آن هم مهمتر است، تفسير اول صحيحتر به نظر مىرسد.
بالاخره آخرين لطف خدا درباره كسانى كه در اين آيات به آنها اشاره شده