تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٣
«معبودان بىارزش»، مىگويد: «آنها در دوزخ، فريادها و نالههاى دردناك دارند» «لَهُمْ فِيها زَفِيرٌ».
«زَفِير» در اصل، به معنى فرياد كشيدنى است كه با بيرون فرستادن نفس توأم باشد.
و بعضى گفتهاند: فرياد نفرتانگيز الاغ در آغاز، «زفير» و در پايانش «شهيق» ناميده مىشود، و در اينجا اشاره به فرياد و نالهاى است كه از غم و اندوه برمىخيزد. «١»
اين احتمال نيز وجود دارد كه: اين زفير و ناله غمانگيز، تنها مربوط به عابدان نباشد، بلكه شياطينى كه معبودشان بودند نيز در اين امر با آنها شريكند.
جمله بعد، يكى ديگر از مجازاتهاى دردناك آنها را بازگو مىكند و آن اين كه «آنها در دوزخ چيزى نمىشنوند» «وَ هُمْ فِيها لايَسْمَعُونَ».
اين جمله، ممكن است اشاره به اين باشد: آنها سخنى كه مايه سرور و خوشحاليشان باشد مطلقاً نمىشنوند، و تنها مستمع نالههاى جانكاه دوزخيان، و فريادهاى فرشتگان عذاب هستند.
بعضى گفتهاند: منظور اين است كه اينها را در تابوتهاى آتشين مىگذارند، آن چنان كه مطلقاً صداى هيچ كس را نمىشنوند، گوئى تنها آنها در عذابند، و اين خود مايه مجازات بيشترى است؛ چرا كه اگر انسان، گروهى را همزندان خود ببيند مايه تسلى خاطر او است كه: أَلْبَلِيَّةُ إِذا عَمَّتْ طابَتْ: «بلا چو عام بود دلكش است و مستحسن»!.
***