گياهان، حيوانات و موجودات ديگر، در آسمان و زمين ظاهر شدند، موجوداتى كه هر يك نظام مخصوص و آثار و خواص ويژه‌اى دارد، و هر كدام نشانه‌اى است از عظمت پروردگار و علم و قدرت بى‌پايانش. «١»
٣- منظور از به هم پيوستگى آسمان، اين است كه: در آغاز بارانى نمى‌باريد، و به هم پيوستگى زمين، اين است كه: در آن زمان گياهى نمى‌روئيد، اما خدا اين هر دو را گشود، از آسمان باران نازل كرد و از زمين انواع گياهان را رويانيد.
روايات متعددى از طرق اهل‌بيت عليهم السلام به معنى اخير، اشاره مى‌كند، و بعضى از آنها اشاره‌اى به تفسير اول دارد. «٢»
بدون شك، تفسير اخير، چيزى است كه با چشم، قابل رؤيت است كه چگونه از آسمان باران نازل مى‌شود، زمين‌ها شكافته مى‌شوند و گياهان مى‌رويند، و با جمله: أَ وَ لَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا: «آيا كسانى كه كافر شدند نديدند ...» كاملًا سازگار است، و با جمله «وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْ‌ءٍ حَيٍّ» نيز هماهنگى كامل دارد.
ولى تفسير اول و دوم نيز، با معنى وسيع اين جمله‌ها، مخالف نيست؛ چرا كه رؤيت، گاهى به معنى «علم» مى‌آيد.
درست است كه اين علم و آگاهى، براى همه نيست، تنها دانشمندانند كه مى‌توانند درباره گذشته زمين و آسمان و به هم پيوستگى آنها و سپس جدائيشان آگاهى‌هائى پيدا كنند، ولى مى‌دانيم قرآن كتاب يك قرن و يك عصر نيست، راهنما و راهگشاى انسان‌ها در تمامى قرون و اعصار است.
به همين دليل، آن چنان محتواى عميقى دارد كه براى هر گروه و هر عصر،