تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٩
شد. «١»
***
آنگاه به بخش ديگر اين داستان، اشاره كرده، مىگويد: «به خاطر بياوريد هنگامى كه به فرشتگان گفتيم: براى آدم سجده كنيد، آنها نيز همگى سجده كردند، جز ابليس كه امتناع ورزيد» «وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِا دَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ أَبى».
و از اينجا به خوبى مقام با عظمت آدم عليه السلام روشن مىشود، آدمى كه مسجود فرشتگان بود، و مورد احترام اين مخلوقات بزرگ پروردگار، ضمناً عداوت ابليس با او از نخستين گام آشكار مىگردد، كه او هرگز سر تعظيم در برابر عظمت آدم فرود نياورد.
شك نيست، سجده به معنى پرستش، مخصوص خدا است، و غير از خدا هيچ كس و هيچ چيز نمىتواند معبود باشد، بنابراين سجده فرشتگان در برابر خدا بود، منتهى به خاطر آفرينش اين موجود با عظمت كه:
شايسته ستايش آن آفريدگارى است كارد چنين دلآويز نقشى ز ماء و طينى!
و يا سجده در اينجا به معنى خضوع و تواضع است.
***
و در آيه بعد مىفرمايد: ما در اين موقع به آدم اخطار كرديم «و گفتيم: اى آدم! با اين برنامه، مسجّل شد كه ابليس دشمن تو و همسر تو است، مواظب باشيد، مبادا شما را از بهشت بيرون كند كه به درد و رنج خواهى افتاد» «فَقُلْنا يا