مجملا، هيچ‌چيز در تحصيل منفعت دنيا و آخرت چون فكر و انديشه نيست. و از بعضى ملوك نقل مى‌كنند كه شبها بر حواشى و اطراف و جوانب دولتخانه خود گشتى و تا صباح در امور ملك فكر كردى. و از يكى از عقلاى سلاطين ترك نقل كنند كه مدّتى قبل از طلوع صبح از خواب برخاستى و سر به جيب تفكّر فروبرده، در تدارك احوال دنيا و آخرت خود فكر كردى. و مؤلف اين كتاب، محمّد باقر سبزوارى، گويد كه «در اوقات سابق وقتى در عالم رؤيا مى‌ديدم كه در لب دريايى ايستاده‌ام و كشتيى در آنجا حاضر است، و كسى مرا تكليف مى‌كند و مى‌گويد: خ به اين كشتى بنشين كه راست مى‌رود تا جايى كه حضرات ائمه هدى عليهم السّلام در آنجايند خ. باز آن شخص يا ديگرى مى‌گويد:

خ مى‌دانى كه اين كشتى چيست؟ فكر است و احتياط خ.

مجملا، اگر كسى در كارها فكر و انديشه بسيار به‌جا آورد، آنگاه آنچه به احتياط نزديكتر باشد به عمل آورد. يعنى، هرشقّى كه به سلامت نزديكتر باشد و آفت در آن كمتر باشد بكند، هميشه در دنيا و آخرت ايمن است و سالم. و شرب و لهو و اشتغال به لذّات منافى فكر و احتياط است، و شرب شراب با عقوبتهاى اخروى كه بر آن مترتّب مى‌شود، و از غايت ظهور مستغنى از بيان است، خطرهاى بدنى بسيار دارد و از مداومت و اكثار آن امراض هائله مهلكه، كه طبيبان حاذق از معالجه آن عاجزند، بسيار به هم مى‌رسد و بسيارى به هلاك منجر مى‌شود و بسيارى از ملوك و سلاطين را وسيله هلاك شراب بوده، نزديك به آنكه توان گفت كه آنها كه به مرگ خود مرده‌اند از سلاطين سابقه اكثر به آفت شراب هلاك شده‌اند.

فساد روى زمين از شراب مى‌زايد		كدام ديو كه در شيشه نيست صهبا را
مدار خويش بزرگى كه بر شراب نهاد		بناى دولت خود را به روى آب نهاد

عاقل صاحب انديشه، چنين امرى كه باعث فساد دنيا و آخرت او باشد چگونه اختيار كند. و از تتبّع تواريخ و سير ملوك معلوم مى‌شود كه پادشاهانى كه تارك شراب بوده‌اند و افعال ايشان مبنى بر صلاح بوده، دولتهاى ايشان قويتر و عيش و زندگانى ايشان خوشگوارتر و عمرهاى ايشان درازتر بوده؛ چنانچه نوّاب خاقان جنّت مكان، فردوس‌