كه ايثار طاعت خداى عز و جلّ كند به آنچه مردم را به غضب درآورد، كفايت خواهد كرد خداى عز و جلّ از او دشمنى هر دشمن و حسد هر حاسد و بغى هر باغى، و خواهد بود خداى عز و جلّ از جهت او ناصر و ظهير.»

و از حضرت رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله منقول است كه فرموده: «لا يزال مردمان به خيرند مادام كه امر كنند به معروف و نهى كنند از منكر و معاونت يكديگر كنند بر كار نيكو. پس، هرگاه چنين نكنند، نزع مى‌شود از ايشان بركتها و مسلّط مى‌شود بعضى از ايشان بر بعضى- يعنى، تعدّى و زيادتى بر يكديگر خواهند كرد- و ايشان را يارى‌دهنده‌اى نخواهد بود در زمين و نه در آسمان.»

و احاديث در فضيلت امر به معروف و نهى از منكر و مذمّت تارك آن بسيار است و جهت اختصار [١٢٢ آ] به اين مقدار اكتفا شد. «فمن لم يقنعه اليسير لن ينفعه الكثير.»[١] يعنى: «هركس اندك او را قانع نسازد، بسيار نفع نرساند.» و ببايد دانست كه امر معروف و نهى از منكر منقسم مى‌شود به واجب و مندوب. امر كردن به واجبات و نهى كردن از محرمات واجب است، و امر كردن به مندوبات و نهى كردن از مكروهات مستحب است و امر به معروف و نهى از منكر را چند شرط است:

اوّل آنكه آن شخص علم داشته باشد به آنكه اين فعل معروف است يا منكر است تا امر و نهى او معقول باشد و در دانستن بدى و نيكى فعل سندى صحيح بايد، چنانكه بدى و نيكى آن فعل از ضروريّات و قطعيات باشد و مختلف فيه نباشد؛ يا اگر باشد داند كه آن فعل به اعتقاد فاعل حرام است مثلا و مرتكب شده و بايد كه فعلى را كه از او نهى مى‌كنند احتمال جهت اباحت نداشته باشد كه بسيار فعلها باشد كه به ظاهر بد نمايد، امّا آن فعل را محملى صحيح و جهتى مشروع بوده باشد، چنانكه كسى را بينى كه از شيشه چيزى مى‌خورد كه به رنگ شراب است و گاه باشد كه شربتى مباح باشد. پس، تا جميع احتمالات برطرف نشود و راه عذر بالكليّه مسدود نباشد، متعرّض نبايد شد.

نقل است كه روزى حضرت امير المؤمنين- صلوات اللّه عليه- در مسجد كوفه نشسته بود. جماعتى را نزد حضرت آوردند كه ديده بودند كه در ماه مبارك رمضان در روز

[١] - بحار الانوار، ج ٨٧، ص ٧١.