روضة الأنوار عباسى (در اخلاق و شيوه كشوردارى) - محقق سبزوارى - الصفحة ٥٧٨ - فصل اول در تدبير ترتيب و تربيت ملوك متعلقان و مخصوصان و ملازمان را على الاطلاق، خواه از طبقه اهل قلم باشند و خواه از طبقات ديگر
بابر به موجب تعليم امير ابو سعيد كاربند شده، آن جناب را در ميان گرفتند و نگذاشتند كه عراقيان به موكب او پيوندند و زمان كشش و كوشش امتداد يافته، آخر الامر جنود عراق روى به انهزام آوردند و ميرزا سلطان محمّد به پنجه تقدير اسير و دستگير شد، و هنوز فرمانفرماى خراسان سواره ايستاده بود كه او را پيش بردند. و ميرزا بابر، برادر بزرگتر را مخاطب ساخته به زبان سرزنش گفت: «از جانب ما چه واقع شده بود كه قاصد خون و مال مسلمانان گشته و دو نوبت لشكر به خراسان كشيدى و خود را به اين روز گرفتار گردانيدى؟» ميرزا سلطان محمّد جواب داد كه، «هميشه در تماميّت امور ملك امثال اين قضايا روى مىنموده.»
و ميرزا بابر به اغواى بعضى كوتهانديش به قتل برادرى چنان، كه در شجاعت و مروّت و انسانيت نظير خود نداشت، اشارت نمود و موّكلان آن جناب را سوار ساخته به طرفى روان شدند تا حسب الحكم به تقديم رسانند. در اثناى راه ميرزا محمّد رويمالى طلبيد كه زخمى به دستش رسيده بود ببندد. موكلان گفتند: «مهمّ از اين گذشته است.» آن جناب فرمود كه، «بابر مروّت نكرد.» جواب دادند كه، «نى». گفت: «مرا كجا مىبريد؟» و هم آنجا فرود آمده، سر تسليم در پيش انداخت. و يكى از سرهنگان ميرزا بابر به يك زخم شمشير كار آن شهريار عالىمقدار را تمام ساخت. [١٥٠ آ]
و غرض از ايراد اين حكايت آن است كه معلوم شود كه دشمن را حقير نمىبايد گرفت، چه مىباشد كه از دشمنى يك كس آفتها متولّد مىشود چنانكه از دشمنى امير سعيد مبرم و تعليم او ميرزا سلطان محمّد مغلوب و مستأصل گرديد.
شرط چهارم در اعتبار تعيين مناصب، آن است كه پادشاه فكر و انديشه بسيار نمايد و كسى را كه خواهد منصبى دهد به خصوصيات احوال او برسد و از مردم تفتيش احوال او نمايد و در آن باب با مردم عاقل دانا مكرّر مشورت نمايد و مكرّر اعمال فكر و انديشه كند. چه اگر به سرعت تعيين منصبى نمايد، بسيار شود كه آن شخص چنانكه بايد به آن امر اقدام ننمايد. پس، اگر پادشاه آن شخص را بر آن عمل باقى دارد، اختلال و مفاسد در امور ظاهر شود و بسيار باشد كه به خللهاى كلّى مفضى گردد و اگر به سرعت بىعذرى واضح او را معزول سازد، مردم حمل بر بىفكرى و بىثباتى پادشاه كنند و در وقع و