روضة الأنوار عباسى (در اخلاق و شيوه كشوردارى) - محقق سبزوارى - الصفحة ٤١ - روضة الانوار عباسى
غريب احتراز لازم داند، بر وجهى كه مضامين آن به اسهل وجهى مفهوم جمهور خواص و عوام تواند شد.[١] به همين خاطر، نخواسته است، جز در آغاز كتاب، با استفاده فراوان از صنعتهاى لفظى و معنوى نثر كتاب را با دشوارى همراه سازد، و به نثر ساده و روان متوجّه بوده است.
گرچه اهميت روضة الانوار به خاطر شناخت وضع و جايگاه حكمت عملى در سير تاريخى آن و در دوره صفوى است، امّا برخى ويژگيهاى ديگر بر اهميت كتاب افزوده است. مثلا در كتاب به اسامى و مصطلحاتى برمىخوريم كه دانستن آن در كار پژوهش موضوعاتى همچون جغرافياى تاريخى و تشكيلات ادارى و ديوانى به كار مىآيد. ذكر نام رايج رود مشهور اصفهان با عنوان زنده رود، و ماليات سيورغال كه نشان مىدهد در آن دوره به احتمال رايج بوده از آن جمله است.
آثارى جزء منابع كار سبزوارى بودهاند كه به دليل آسيبهاى زمانه اينك در دست نيستند. سبزوارى صفحاتى چند از اين نوشتهها را در اختيار ما قرار مىدهد كه در زمره بهترين نمونههاى نثر ادبى زبان فارسى به شمار مىروند.[٢] همچنين بخشهاى از ميان رفته برخى كتب، مانند تاريخ الوزراء و الكتّاب، را در روضة الانوار مىتوان يافت.[٣]
انتقاد از اوضاع زمانه در دستور كار نويسنده قرارداشته و از آن ابايى نداشته است. او هنگام بحث نظرى، گاهى شواهدى را از ميان نظام ادارى و قضايى روزگار خود انتخاب و نقل مىكند. مثال او براى «كسب حرام» در موضوع گناهان كبيره، رشوهخوارى است كه به صراحت آن را عمل قضات زمان خود مىشمارد.[٤]
گاهى وى محلّ را براى اظهار آراى مختلف فقهى در يك مسئله مناسب دانسته، در نهايت نظر شخصى خود را اظهار مىدارد.[٥] در باب غنا و موسيقى نظراتى را ارائه مىدهد كه بر روى آن اجماع است و بحث برانگيز نيست و از ملاهى، همچون ساز زدن
[١] - اثر حاضر، ص ٥٥.
[٢] - مراجعه شود به اثر حاضر، صص ٧٩١ تا ٧٩٩ كه به نقل از كتاب مقامات خواجه ابو نصر مشكان اختصاص دارد.
يادآور مىشود در باب صحّت نام منبع- كتاب مقامات- لازم است تحقيق صورت پذيرد.
[٣] - اثر حاضر، ص ٧٠٩.
[٤] - همان، ص ١٥٣.
[٥] - همان، صص ١٣٧ و ١٣٨ و ١٥٠.