روضة الأنوار عباسى (در اخلاق و شيوه كشوردارى) - محقق سبزوارى - الصفحة ٤٩٩ - فصل دوم در فضيلت علم و عقل و بيان علو مرتبه علما و عقلا
«تعلّموا العلم. فان تعلّمه حسنة و مدارسته تسبيح و البحث عنه جهاد، و تعليمه من لا يعلمه صدقة و هو عند اللّه لاهله قربة.» يعنى: «ياد گيريد علم را كه به درستى كه تعلّم علم حسنه است و مدارست علم تسبيح است و بحث و تفتيش از علم جهاد است، و ياد دادن علم كسى را كه نداند صدقه است و او نزد خدا جهت اهلش باعث قرب و نزديكى است.» «لانّه معالم الحلال و الحرام و سالك بطالبه سبيل الجنّة، و هو انيس فى الوحشة و صاحب فى الوحدة و سلاح على الاعداء و زين الاخلّاء.» يعنى: «به سبب آنكه علم علامات و نشانهاى حلال و حرام است و طالب او را سلوك مىفرمايد در راههاى بهشت، و علم انيس است در وحشت و مصاحب است در وحدت و تنهايى، و سلاح است بر دشمنان و زينت است [١٢٨ ب] از جهت دوستان.» «يرفع اللّه به اقواما يجعلهم فى الخير ايمة يقتدى بهم و تقتبس اثارهم و ترغب الملئكة فى اخلاقهم يمسّحونهم باجنحتهم فى صلواتهم لانّ العلم حيوة القلوب و نور الابصار من العمى و قوة الابدان من الضّعف.» يعنى: «بلند مىگرداند خداى عز و جلّ به علم گروهى را؛ مىگرداند ايشان را در خير پيشوايان كه خلق به ايشان اقتدا كنند و اقتباس آثار ايشان نمايند. و رغبت مىكنند فرشتگان در اخلاق ايشان و مسح مىكنند به بالهاى خود ايشان را در نمازهاى ايشان، به جهت آنكه علم حيات دلهاست و روشنايى چشمهاست از كورى و قوّت بدنهاست از ضعف.» «ينزل اللّه حامله منازل الاسرار و يمنحه مجالسة الاخيار فى الدّنيا و الآخرة.» «فرود مىآورد خداى عز و جلّ دارنده علم را در منازل نيكوكاران، و عطا مىكنند به او همنشينى نيكان در دنيا و آخرت.» «بالعلم يطاع اللّه و يعبد و بالعلم يعرف و يوحّد و بالعلم يوصل الارحام و به يعرف الحلال و الحرام. و العلم امام العقل و العقل تابعه يلهمه السّعداء و يحرمه الاشقياء.»[١] [يعنى:] «به علم اطاعت خدا مىكنند و بندگى او مىنمايند و به علم خدا شناخته مىشود و توحيد او دانسته مىشود و به علم صلهرحمها به عمل مىآيد و به علم حلال و حرام شناخته مىشود. و علم پيشرو عقل است و عقل تابع اوست. ملهم مىسازد آن را به سعيدان و اشقيا را از آن محروم مىگرداند.»
و از حضرت امام زين العابدين ٧ منقول است كه فرموده: «لو يعلم النّاس ما فى
[١] - تحف العقول، ص ٢٨.