روضة الأنوار عباسى (در اخلاق و شيوه كشوردارى) - محقق سبزوارى - الصفحة ٣٨٨ - فصل نهم در فضيلت تواضع و مذمت تكبر
«تواضع ميوه علم و دانش است.» و فرموده: «التكبّر عين الحماقة.»[١] يعنى: «تكبر عين حماقت است.» و فرموده: «التّواضع زكاة الشّرف.»[٢] يعنى: «تواضع و فروتنى زكات شرف و بزرگى است.» يعنى، همچنانكه به سبب زكات مال پاك [١٠٠ آ] مىشود و نموّ مىنمايد، به سبب تواضع طهارت نفس و نموّ و رفعت آن حاصل مىشود. و فرموده:
«التّواضع اشرف السّرور.»[٣] يعنى: «تواضع شرف سرورى است.» و فرموده: «التّكبر فى الولاية ذلّ فى العزل.»[٤] يعنى: «تكبّر در ولايت و حكومت ذلّت و خوارى است در وقت عزل.» و فرموده: «التّواضع سلّم الشّرف و التّكبّر رأس التلف.»[٥] يعنى: «تواضع نردبان شرف و بزرگى است و تكبّر سر تلف است.» و فرموده: «ايّاك و الكبر فانّه اعظم الذّنوب و آلام العيوب و هو حلية ابليس.»[٦] يعنى: «بپرهيز از تكبّر، به درستى كه آن اعظم گناهان و آلام عيبهاست و حيله و زيور ابليس است.»
و فرموده: «آفة الشّرف الكبر.»[٧] يعنى: «آفت شرف و بزرگى تكبّر است.» و فرموده: «بكثرة التّواضع يتكامل الشّرف.»[٨] يعنى: «به بسيارى تواضع متكامل مىشود شرف و بزرگى.» و فرموده: «تواضعك ينبئ عن شريف خلقك.»[٩] يعنى: «تواضع تو اخبار مىنمايد از خلق شريف تو.» و فرموده: «تواضع الشّريف يدعو الى كرامته.»[١٠] يعنى: «تواضع شريف داعى به كرامت اوست.» و فرموده: «تكبر الدّنىّ يدعو الى اهانته.»[١١] يعنى: «تكبّر دنى داعى به اهانت و خوار ساختن اوست.»
و فرموده: «ثمرة التّواضع المحبة و ثمرة التّكبّر الحسبة.»[١٢] يعنى: «ميوه تواضع دوستى است، چه متواضع را همه خلق دوست دارند و ميوه تكبر حسبه است.» يعنى، مردمان او را سبّ نمايند و بد گويند. و فرموده: «حاصل التّواضع الشّرف.»[١٣] يعنى:
«حاصل تواضع شرف و بزرگى است.» و فرموده: «عجبت لمتكبّر كان امس نطفة و هو
[١] - همان، ش ٨٨٩.
[٢] - همان، ش ٩٣٩.
[٣] - همان، ش ٩٨٤:« التواضع اشرف السؤدد».
[٤] - همان، ش ١٠٠٠.
[٥] - همان، ش ١٠٥١.
[٦] - همان، ش ٢٦٥٢.
[٧] - همان، ش ٣٩١٩.
[٨] - همان، ش ٤٢٨٧.
[٩] - همان، ش ٤٤٥٣.
[١٠] - همان، ش ٤٥٨٢.
[١١] - همان، ش ٤٥٨٣.
[١٢] - همان، ش ٤٦١٣.
[١٣] - همان، ش ٤٩١٤.