روضة الأنوار عباسى (در اخلاق و شيوه كشوردارى)

مقدمه ناشر

فهرست مطالب

مقدمه مصحح

در باب جريانات عمده انديشه سياسى در اسلام

نظريه شريعتمداران و فقيهان

نظريه انديشمندان عقلى

نظريه سياستنامهنويسان

روضة الانوار عباسى

نسخ خطى روضة الانوار

روش تصحيح

مقدمه در بيان حكمت و تدبير الهى در وجود پادشاهان و فوايدى كه بر آن مترتب مىشود؛

فصل اول در بيان احتياج آدميان در زندگانى كردن به پادشاهان

فصل دوم در بيان آنكه علت ثبات و دوام ملك و پادشاهى چيست و تفصيل بعضى از اسباب زوال و اختلال ملك

قسم اول در آنچه بر پادشاه جهت رستگارى و نجات آخرت و ربط به جناب احديت لازم است

باب اول از قسم اول در ذكر بعضى مواعظ سودمند و تنبيه بر تغير و فساد و انقلاب دنيا، و بيان آنكه سبب آمدن آدمى به اين جهان چيست

باب دوم در بيان تحصيل حقيقت ايمان و شناخت معبود حقيقى و مقربان درگاه احديت، كه اصل سرچشمه حيات و رستگارى است

فصل اول در بيان حقيقت ايمان و كيفيت معرفتهايى كه ضرور است در اصل دين

فصل دوم در بيان اختلاف مراتب ايمان

باب سوم در مراعات فرائض و سنن و اشاره به اسرار نماز و روزه و زكات و غير آنكه از اركان ايمانند

باب چهارم در توبه و بازگشت، و تفضلى كه خداى عز و جل بر امت حضرت خاتم الانبياء صلى الله عليه و اله نموده

فصل اول در فضيلت توبه

فصل دوم در مقدار زمان توبه و اندازه توبه

فصل سوم در بيان حد و معنى توبه، و بيان بعضى اختلافات كه علما را در باب توبه شده

فصل چهارم در بيان گناهان كبيره و صغيره و اختلافاتى كه علما را در اين باب هست، و بيان آنچه حق است در هر مقام

فصل پنجم در تفسير بعضى آيات كه متعلق است به توبه

فصل ششم در نقل بعضى حكايات تائبان

حكايت اول

حكايت دوم در ذكر توبه حضرت آدم ابو البشر

حكايت سوم در باب كيفيت توبه نواب فردوس مكان عليين آشيان شاه طهماسب الحسينى الموسوى الصفوى - انار الله تعالى برهانه

حكايت چهارم كنعان و ذو الكفل

حكايت پنجم در بيان قبول توبه جمعى از صحابه كرام

باب پنجم در ذكر بعضى اخلاق شريفه نفسانيه و ملكات فاضله كه باعث شرف و علو نفس است، و از ملوك و سلاطين بغايت زيبنده است، و ذكر بعضى اخلاق ذميمه كه احتراز از آن لازم است

فصل اول در ذكر فضيلت عدل

فصل دوم در شكر

فصل سوم در صبر

فصل چهارم در فضيلت توكل و رضا

فصل پنجم در فضيلت حسنخلق

فصل ششم در فضيلت حلم و ذكر توابع آن، چون تحلم و عفو و صفح

فصل هفتم در فضيلت سخا و جود و مذمت بخل

فصل هشتم در فضيلت شجاعت

فصل نهم در فضيلت تواضع و مذمت تكبر

باب ششم در مراعات حقوق اقارب و اباعد و مراعات جانب رعايا و زيردستان و خطر تعهد حكومت و وجوب عدل و احسان

فصل اول در مراعات حقوق والدين و وجوب احسان نسبت به ايشان

فصل دوم در فضل صلهرحم و مراعات حقوق خويشان و بدى قطيعه رحم

فصل سوم در حقوق زوجات و عبيد و اماء و همسايگان

فصل چهارم در مراعات حقوق ملازمان و نوكران قديم

فصل پنجم در مراعات حقوق مؤمنان

فصل ششم در حقوق رعايا بر سلاطين و مراعات حقوق زيردستان

باب هفتم در ذكر امر معروف و نهى منكر و تعظيم شرع و ملت و تقويت علما و صلحاى كرام و اهل دين

فصل اول در امر معروف و نهى منكر

فصل دوم در فضيلت علم و عقل و بيان علو مرتبه علما و عقلا

قسم دوم در مراعات قواعد و آدابى كه پادشاه را در امور ملك و ضبط مراتب سلطنت و حفظ معاقد دولت و استحكام اساس پادشاهى و تأسيس مراسم جهاندارى لازم است

باب اول در تعديد آداب و سنن پادشاه على سبيل الاجمال و نقل بعضى وصايا و سخنان از حكما و ملوك

فصل اول در ذكر بعضى قواعد كه در كتب حكمت عملى در باب امر سلطنت مقرر و مذكور است

فصل دوم در وصيت افلاطون و غير ذلك

فايده اول در وصيت افلاطون

فايده دوم در وصاياى ارسطاطاليس

فايده سوم در ايراد كلامى از فيلسوف محقق و حكيم مدقق خواجه نصير الملة و الدين محمد طوسى

فصل سوم در ذكر بعضى سخنان حكماى ماتقدم كه در امور ملك در هر باب نافع است

فصل چهارم در بعضى سخنان و نصايح بعضى از پادشاهان ماضى از ملوك عجم و غيره كه در امور ملك ماهر بودهاند، و در هر باب جهت پادشاهان نافع است

خطبه منوچهر

باب دوم از قسم دوم در تدبير و سلوك پادشاه نسبت به طبقه اهل قلم

فصل اول در تدبير ترتيب و تربيت ملوك متعلقان و مخصوصان و ملازمان را على الاطلاق، خواه از طبقه اهل قلم باشند و خواه از طبقات ديگر

فصل دوم در كيفيت آداب سلوك خدم و اتباع ملوك نسبت به ملوك بر سبيل اجمال

فصل سوم در آداب سلوك پادشاه نسبت به حكما و فقها و دانشمندان و اصحاب فتوا و درس 155 آ كه اصحاب ارشاد و هدايتند

فصل چهارم در تدبير آداب سلوك پادشاه نسبت به وزراى عالىمقدار و آداب و شرايط ايشان

فصل پنجم در آداب تدبير اطبا

فصل ششم در آداب و تدبير منجمان و مهندسان و ارباب علوم تعليميه كه آن را علوم رياضيه خوانند

فصل هفتم در آداب تدبير دبيران و منشيان و مترسلان

فصل هشتم در آداب تدبير نويسندگان و مستوفيان و ارباب دفاتر و كتاب محاسبات ديوانى

باب سوم از قسم دوم كتاب روضة الانوار عباسى در آداب تدبير و سلوك پادشاه نسبت به طبقات ديگر، غير طبقه اهل قلم

فصل اول در تدبير طبقه اهل شمشير

فصل دوم در تدبير امراى عساكر و اميران بلاد و محافظان قلاع و حارسان سرحدها

فصل سوم در ترجمه صحيفهاى كه طاهر ذو اليمينين جهت ولد خود عبد الله نوشته بود

فصل چهارم در ذكر تدبير تجار و مترددان اطراف و جوانب بر و بحر

فصل پنجم در تدبير صناع و محترفه و جمعكنندگان خراج و متوجهات ديوانى و تدبير اهل زراعت

باب چهارم از قسم دوم در ذكر بعضى قوانين كليه كه متعلق است به ملك

فصل اول در قانون مشاورت در امور

فصل دوم در تدبير خزاين و اموال و تقدير معاش و اخراجات و ترك اسراف و تبذير، و تعديل احوال سپاهى و عمال و رعايا در اين ابواب

فصل سوم در تدبير اطلاع پادشاه بر احوال دوستان و دشمنان و مراسم جاسوسان و خبرگيران

فصل چهارم در تدبير فرستادن ايلچيان به جانب پادشاهان و تدبير سلوك پادشاهان با ايلچيان و رسولان پادشاهان

باب پنجم از قسم دوم در ترجمه عهدى كه حضرت امير المؤمنين - صلوات الله عليه - جهت مالك اشتر نخعى نوشته بودند در وقتى كه او را والى مصر ساخته بودند

فهرستها

2 روايات

3 اشعار

5 جايها

6 كتابها

7 منابع و مآخذ

روضة الأنوار عباسى (در اخلاق و شيوه كشوردارى) - محقق سبزوارى - الصفحة ١٤٧ - فصل اول در فضيلت توبه

نمودى و پيام رسانيدى خ. و چون وقت سحر شد برخاست حضرت دانيال. پس، مناجات كرد با پروردگار خود؛ گفت: خ يا رب! به درستى كه داوود، پيغمبر تو، مرا از جانب تو چنين خبر داد. قسم به عزّت تو! كه اگر تو مرا به عصمت خود نگاه ندارى، هرآيينه عصيان تو خواهم كرد. پس، عصيان تو خواهم كرد. پس، عصيان تو خواهم كرد خ. [٣١ آ]