روضة الأنوار عباسى (در اخلاق و شيوه كشوردارى) - محقق سبزوارى - الصفحة ٣١٧ - فصل پنجم در فضيلت حسنخلق

و بالجمله عفيف آن كسى بود كه باعث او بر اجتباى اين فضيلت تكميل نفس و امتثال فرمان الهى باشد، بى‌شايبه غرضى ديگر چون طلب منفعتى يا دفع مضرّتى. و بعد از حصول اين قصد تناول او مشتيهات را بر وجه و قانون عقل و شريعت باشد، چنانچه آنچه مصلحت شرعى و عقلى تقاضا كند، از آن به حدّ زياد و نقصان تجاوز ننمايد. و همچنين عمل اسخيا صادر شود از كسانى كه در حقيقت سخى نباشند، مانند كسانى كه بذل مال كنند جهت تحصيل تمتّعات دنيوى و شهوات بدنى، يا از روى ريا دهند، يا به طمع زياده از آن بذل كنند، يا بر كسانى ايثار كنند كه مستحقّ آن نباشند، چون اهل شرّ و كسانى كه به مسخرگى و مضاحك موسوم باشند. و بعضى باشند كه بذل ايشان بر سبيل تبذير باشد، به جهت قلّت معرفت به قدر مال، و اين حال بيشتر كسانى باشد كه در تحصيل مال مشقّت و تعبى نكشيده باشند و حصول اموال ايشان را به آسانى صورت يافته باشد و از تعب كسب و صعوبت جمع بيخبر باشند، چه مال را مدخل صعب بود و خرج آسان. و حكما تشبيه اين به آن كرده‌اند كه، مردى سنگى گران بر كوه بلند تند برد و از آنجا فروگذارد، چه كسب مال در دشوارى چون بردن سنگ گران است بر فراز كوه، و خرج در آسانى چون فروگذاشتن آن سنگ است به سوى نشيب.

و احتياج به مال ضرورى است در معاش و در ظهور فضايل، چنانكه از صحيفه سليمانى نقل شده كه، حكمت با توانگرى بيدار است و با درويشى در خواب؛ و اكتساب مال بسيار از وجوه حميده متعذّر است، چه مكاسب جميله اندك است و سلوك طرق آن‌