جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٨٥ - غزل ٩٣ ديدى كه يار جز سر جور و ستم نداشت

ارزانى داشته، تغيير نمى دهد، تا اينكه آنان آنچه را [از استعداد و آمادگى برا يذيرش نعمت‌] كه در نفوس و جانهايشان است دگرگون سازند، و براستى كه خداوند شنوا و آگاه مى‌باشد.) كى او را با بندگانش لطف و كرامت نبوده. در جايى مى گويد:

و نيز در جايى مى گويد:

آرى، حضرت دوست به سبب اعمال ناشايست بندگان مورد لطفشان قرار نمى‌دهد با اين همه خريدار آنان است زيرا تا بى‌عنايتى او نباشد، سالك عاشق از خود بينى و خود پرستى جدايى نمى گيرد اينجاست كه نبايد از جور و جفاى حضرتش رنجيده خاطر و ناراحت گردد، و بداند دلى را كه وى خريدارش نباشد، ديگرى مشترى‌اش نخواهد بود. خواجه هم مى گويد: «دل اين همه جفا كه ...» بخواهد بگويد:

٧٢٤

«إلهى! ... وَلا أرى‌ لِكَسْرى غَيْرِكَ جابِراً، وَقَدْ خَضَعْتُ بالإنابةِ إليكَ، وَعَنَوْتُ بِالإستِكانَةِ لَدَيْكَ؛ فَإنْ طَرَدْتَنَى مِنْ بابِكَ فَبِمَنْ ألُوذُ؟ وَإنْ رَدَدْتَنى عَنْ جَنابِكَ فَبِمَنْ أعُوذُ»

[٣]:

(معبودا! ... و كسى جز تو را به هم آورنده شكستگى‌ام نمى بينم، و بى‌گمان با بازگشت [به تمام وجود] به سوى تو، [در پيشگاهت اظهار] فروتنى و افتادگى مى نمايم، و با خاكسارى در نزدت، [به درگاه تو، اظهار] فرومايگى و خوارى مى نمايم؛ پس اگر مرا از درگاهت.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٥٩، ص ١٤١.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٣٥، ص ١٢٥.

[٣] - بحار الانوار، ج ٩٤، ص ١٤٢.