جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٥٧ - غزل ٨٩ ساقىام خضر است و مى، آب حيات

مشكلات عالم طبيعت و گرفتاريهاى هواهاى نفسانى و خود پرستى ها و تعلّقات و خواطر مانع از نيل به اين مقصد عالى مى باشد. تنها شراب آتشين و تجليّات پرشور محبوب است كه با آتش زدن به خرمن وجود سالك، موانع را از سر راه او بر مى‌دارد. به گفته خواجه در جايى:

لذا مى گويد:

كنايه از اينكه: تنها آب آتشين و شراب ديدارت، مشكلات عشّاقت راحل خواهد كرد وگرنه آنان را در اين امر رزقى ديگر نصيب مى گشت؛ لذا در جايى مى‌گويد:

و ممكن است منظور خواجه از بيت اين باشد كه: اى دوستان! اگر روزى ما انسانها در بين تمامى موجودات به اقتضاى خلقتمان، به غير از مى و ذكر و محبّت معشوق بود، آن را با آغوش باز در عرض امانت تحمّل نمى نموديم؛ كه: «إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ، فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها، وَ أَشْفَقْنَ مِنْها، وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ؛ إِنَّهُ كانَ‌.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١١٦، ص ١١٣.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٤٩، ص ٢٠١.