جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٧١ - غزل ٦٦ حال دل با تو گفتنم هوس است

در غنچه طبيعتم مستور داشته و هنوز خود را نشناخته‌ام، امشب مددى كنيد تا پرده از رخسار مظهريّتم برداشته شود و سحرگاهان گل وجودم شكفته گردد و به شناسايى خويش راه يابم؛ كه:

٥٤٥

«مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ، عَرَفَ رَبَّهُ.»

[١]: (هركس نفس خويش را شناخت، پروردگارش را نيز شناخته است.- يا:

٦٤٦

«مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ، تَجَرَّدَ.»

[٢]: (هركس خود را شناخت، مجرّد و پيراسته [از عالم طبيعت‌] مى‌گردد.- به گفته خواجه در جايى:

محبوبا! آرزويم اين است كه امشب مرا به بندگى خود بپذيرى تا به غرض غايى از خلقتم دست يابم؛ كه: «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ»[٤]: (و جنّ و انسانها را نيافريدم، جز براى آنكه مرا بپرستند.- سر عبوديّت به خاك آستانت بسايم.

كنايه از اينكه: شرف و بزرگى هر بنده اى در عبوديّت حقيقى اوست، و آن تحقّق نمى‌يابد مگر آنكه حضرت محبوب او را مخاطب به خطاب «عَبْدى» بفرمايد؛ كه:

«سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى‌ بِعَبْدِهِ لَيْلًا»[٥]: (پاك و منزّه است خداوندى كه بنده‌اش را شبانه روانه ساخت.- يا: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ عَلى‌ عَبْدِهِ الْكِتابَ»[٦]: (سپاس خدايى را كه كتاب را بر.

[١] ( ١، ٢) غرر و درر موضوعى، باب النّفس، ص ٣٨٧.

[٢] ( ١، ٢) غرر و درر موضوعى، باب النّفس، ص ٣٨٧.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٦٣، ص ٢١٠.

[٤] - ذاريات: ٥٦.

[٥] - إسراء: ١.

[٦] - كهف: ١.