جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٦٣ - غزل ٦٥ جز آستان توام در جهان پناهى نيست

هجرانش نموده و بگويد:

لذا مى گويد:

معشوقا! از اينكه به هر كجا توجّه مى كنم، مى‌بينم دامى از مظاهرت افكنده اى تا از طريق آنان مرا به خويش بخوانى و از عالم مُلكى‌شان به ملكوتشان توجّه دهى، و درمى‌يابم كه در كنار موجودات نمى باشى، و براى رسيدن به جمال و كمال و مشاهده‌ات راهى جز چنگ زدن به دامن كثرات وجود ندارد؛ كه: «فَأَيْنَما تُوَلُّوا، فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ»[٢]: (پس به هر كجا روى كنيد، همانجا روى [و اسماء و صفات‌] خداست.- يا:

٥٤٠

«ألْحَمْدُ لِلّهِ الْمُتَجلِّى لِخَلْقِهِ بِخَلْقِهِ.»

[٣]: (حمد و سپاس خدايى را كه با مخلوقات خوبش براى مخلوقاتش تجلّى نموده.- نيز: «أَلا! إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ مُحِيطٌ»[٤]: (آگاه باش! كه براستى او به هر چيزى احاطه دارد.- به گفته خواجه در جايى:

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٣٥، ص ٢٥٦.

[٢] - بقره: ١٥.

[٣] - نهج البلاغه، خطبه ١٠٨.

[٤] - فصلّت: ٥٤.