جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤١٥ - غزل ١٠٨ مدتى شد كآتش سوداى او در جان ماست

كجا هر دلى را بر اسرار عشق آگاهى خواهد بود؟ بشرِ ملكوتى و از عالم و تعلّقاتش جدا شده است، كه مى تواند به ملكوت عالم و رابطه ميان خالق و مخلوق آشنايى داشته باشد، كه:

٨٣٨

«إنَّ عِلْمَ الْعالِمِ صَعْبٌ مُسْتَصْعَبٌ، لا يَحْتَمِلُهُ إلّانَبِىٌّ مُرْسَلٌ أوْ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ أوْ عَبْدٌ مُؤْمِنٌ امُتَحَنَ اللّهُ قَلْبَهُ لِلإيمانِ»

[١]: (همانا دانش داناىِ [از آل محمد صلوات الله عليهم اجمعين‌] بسيار سخت و دشوار [و نفوذ ناپذير] مى‌باشد، به گونه اى كه جز پيامبر مُرسَل يا فرشته مقرّب يا بنده مؤمنى كه خداوند قلب او را براى [پذيرش‌] ايمان گشوده، هيچ كس نمى تواند آن را تحمّل كند.- بخواهد با اين بيان اشاره به آگاهى خود بر سرّ «وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي)\*[٢]: (و از روح خويش در او دميدم.) نمايد. در جايى مى گويد:

لذا باز مى گويد:

اى آن كه تنها از دين، وظائف و مقرّرات ظاهرى آن را تصوّر نموده اى و به ما مى‌آموزى، بدان كه حقيقت دين، توجّه به فطرت و معشوق مى باشد، كه به آن فرا خوانده شده‌ايم؛ كه: «فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً، فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها، لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ، ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ»[٤]: (پس استوار و مستقيم رويت را به سوى دين نما، همان سرشت خدايى كه مردم را بر آن آفريد، هيچ دگرگون شدندى براى آفرينش خدا نيست،.

[١] - بصائر الدرجات، ص ٤٥، حديث ٢١.

[٢] - حجر: ٢٩ و ص: ٧٢.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٨٢، ص ٩١.

[٤] - روم: ٣٠.