جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣١٨ - غزل ٩٨ هر آن خجسته نظر، كز پى سعادت رفت

مشاهده نمايد، و به اسرارى كه در آن تماشاگاه، ديده (با ديده دل) آگاه شود، كه پيمانه اى از شراب مشاهداتى را كه دُرد كشان در اين جهان نوشيده‌اند، بنوشد؛ و هنگامى آن برايش حاصل مى شود، كه به مراقبه شديد حضرت معشوق بپردازد و همواره رضا و خشنودى‌اش را طالب باشد؛ كه:

٧٤٠

«فَمَنْ عَمِلَ بِرضاىْ، الزِمُهُ ثَلاثَ خِصالِ: ..

وَأسْمِعُهُ كَلامى وَكَلامَ مَلائِكَتى، وَاعَرّفُهُ سِرّىَ الّذى سَتَرْتُهُ عَنْ خَلْقى.»

[١]: (پس هر كسى به خشنودى من عمل كند [و اعمالش بر اساس رضاى من باشد]، سه خصلت همراه او نموده [و بدو عنايت مى كنم‌]: ... و كلام خود و سخن فرشتگانم را به او مى شنوانم، و راز [ويژه‌] خويش را كه از آفريدگانم مستور داشته‌ام، به او مى شناسانم.).

و ممكن است منظور خواجه از «دُرد كشان»، انبياء و اوصياء (عليهم السّلام) باشد [زيرا آنان از شراب ته نشين و صاف مشاهدات برخودارند] بخواهد بگويد:

سالك راهى كه ازَلش را فراموش نموده بود، در اثر تبعيّت از آن بزرگواران و راهنماييهايشان ديگر بار در اين عالم با آن آشنايى حاصل نمود و بدان راه يافت در جايى در تقاضاى اين معنى از آن بزرگواران مى گويد:

لذا مى گويد:

اى آنان كه مقصد و عهد ازلى خويش را فراموش نموده‌ايد! بياييد از منى كه دُرد.

[١] - وافى، ج ٣، باب مواعظ اللّه سبحانه، ص ٤٠.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٩٢، ص ٢٢٨.