جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٥١٣

و در جايى نيز مى گويد:

اى خواجه! و يااى سالك! همان گونه كه قلع و روى نمى توانند معرِّف عظمت معدن باشند، عالم طبيعت كه مظاهر كمالات حضرت دوستند، ممكن نيست او را به كمال و جمال به تو آشنايى دهند؛ كه:

«إلهى! تَرَدُّدى فِى الآثارِ يُوجِبُ بُعْدَ الْمَزارِ، فَأجْمِعْنى عَلَيْكَ بِخِدْمَةٍ تُوصِلُنى إلَيْكَ. كَيْفَ يُسْتَدَلُّ عَلَيْكَ بِما هُوَ فى وُجُودِهِ مُفْتَقِرٌ إلَيْكَ؟! أيَكُونُ لِغَيْرِكَ مِنَ الظُّهُورِ مالَيْسَ لَكَ، حَتّى‌ يَكُونَ هُوَ الْمُظْهِرَ لَكَ؟! مَتى‌ غِبْتَ، حَتّى‌ تَحْتاجَ إلى دَليلٍ يَدُلُّ عَلَيْكَ؟! وَمتى‌ بَعُدْتَ، حَتّى تَكُونَ الآثارُ هِىَ الَّتى تُوصِلُ إلَيْك؟!»

[٣]: (بار الها! تردّد و توجّه‌ام در آثار و موجودات موجب دورى‌ات مى گردد، پس با خدمت و بندگى اى كه مرا به تو واصل سازد [تمام وجود و توجّه‌] مرا به خويش متمركز گردان، با چيزى كه در وجود خويش نيازمند توست، چگونه مى توان بر تو رهنمون شد؟! آيا براى غير تو آن ظهورى است كه براى تو نيست تا آن آشكار كننده تو باشد؟ چه هنگام غايب بوده اى تا محتاج آن باشى كه راهنمايى بر تو رهنمون شود؟ و كى دور بوده‌اى، تا آثار و مظاهر مرا به تو واصل.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٤٢، ص ١٢٩.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٥٧٧، ص ٤١٣.

[٣] - اقبال الاعمال، ص ٣٤٩.