جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٨٠ - غزل ٥٧٣ سلام الله ما كر الليالى
به گفته خواجه در جايى:
|
فكل بلبل همه آن است كه گُل شد يارش |
گُل در انديشه كه چون عشوه كند در كارش |
|
|
آن سفر كرده كه صد قافله دل همرهِ اوست |
هر كجا هست خدايا! به سلامت دارش |
|
|
اگر از وسوسه نفس و هوا دور شوى |
بى شكى رَهْ ببرى در حرمِ ديدارش[١] |
|
لذا مى گويد:
|
تو مى بايد كه باشى ورنه سهل است |
زيانِ جانى و نقصانِ مالى |
|
محبوبا! غرض از دنيا و آنچه در آن است، براى رسيدن به وصال و انس و ياد توست، نه دل بستن به آن، الهى! كه تو باشى و هيچ نباشد؛ كه:
٣٨٦٢
«إنَّ لِلذِّكْرِ أهْلًا أخَذُوهُ مِنَ الدُّنْيا بَدَلًا، فَلا تَشْغَلُهُمْ تِجارَةٌ ...»
[٢]: (براستى كه ذكر و ياد [خداوند] را، اهلى است، كه آن را به جاى دنيا گرفتهاند، پس هيچ داد و ستدى آنها را مشغول نساخته ...- نيز:
٣٨٦٣
«إذا رَأَيْتَ اللَّهَ سُبْحانَهُ يُونِسُكَ بِذِكْرِهِ، فَقَدْ أحَبَّكَ.»
[٣]: (هرگاه ديدى خداوند سبحان تو را به ذكر و ياد خويش مأنوس مى نمايد، [بدان كه] او تو را به دوستى گرفته.- به گفته خواجه در جايى:
|
دل، سراپرده محبّت اوست |
ديده، آئينهْ دارِ طلعت اوست |
|
|
من كه سر در نياورم به دو كَوْن |
گردنم زيرِ بارِ منّت اوست |
|
|
من و دل گر فنا شويم چه باك! |
غرض اندر ميان سلامت اوست |
|
|
بى خيالش مباد منظرِ چشم |
زآنكه اين گوشه، خاصِ خلوت اوست.[٤] |
|
|
خدا داند كه حافظ را غرض چيست |
وَعِلْمُ اللَّهِ حَسْبى مِنْ سُؤالى |
|
[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٤٣، ص ٢٦١.
[٢] - غرر و درر موضوعى، باب ذكر اللَّه، ص ١٢٤.
[٣] - غرر و درر موضوعى، باب ذكر اللَّه، ص ١٢٤.
[٤] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٠، ص ٥٨.