جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ
(١)
فهرست
٥ ص
(٢)
سروده اى از مرحوم استاد آية الله العظمى حاج آقا روح الله خمينى(رضوان الله تعالى عليه)
٩ ص
(٣)
سروده اى از مرحوم علامه طباطبائى(رضوان الله تعالى عليه)
١٠ ص
(٤)
مقدمه طلب و همت و استقامت از نظر خواجه
١١ ص
(٥)
أ - اهميت طلب در گفتار خواجه
١١ ص
(٦)
ب - آثار طلب در كلام خواجه
١٣ ص
(٧)
ج - لزوم تجافى در راه طلب در اشعار خواجه
١٤ ص
(٨)
د - لزوم همت در راه طلب از ديدگاه خواجه
١٥ ص
(٩)
ه - تقاضاى همت در راه طلب از نظر خواجه
١٦ ص
(١٠)
و - آثار همت در گفتار خواجه
١٧ ص
(١١)
ز - لزوم استقامت در كلام خواجه
١٨ ص
(١٢)
ح - آثار استقامت در اشعار خواجه
١٩ ص
(١٣)
ط - و بالاخره نسبت به آنان كه ضعف در راه طلب و همت و استقامت دارند، سفارش مى كند كه شايسته نيست قدم دراين راه گذارند
٢٠ ص
(١٤)
غزل 541 پديد آمد رسوم بىوفايى
٢٣ ص
(١٥)
غزل 542 برو زاهد! به اميدى كه دارى
٢٩ ص
(١٦)
غزل 543 بشنو اين نكته، كه خود را ز غم آزاده كنى
٣٦ ص
(١٧)
غزل 544 به صوت بلبل و قمرى، اگر ننوشى مى
٤٣ ص
(١٨)
غزل 545 به فراغ دل زمانى، نظرى به ماهرويى
٥١ ص
(١٩)
غزل 546 بگرفت كار حسنت، چون عشق من كمالى
٥٦ ص
(٢٠)
غزل 547 بلبل ز شاخ سرو، به گلبانگ پهلوى
٦٢ ص
(٢١)
غزل 548 بتا! با ما مورز اين كينه دارى
٧١ ص
(٢٢)
غزل 549 بيار باده و بازم رهان ز رنجورى
٧٧ ص
(٢٣)
غزل 550 تو را كه هرچه مراد است در جهان دارى
٨٤ ص
(٢٤)
غزل 551 تو مگر بر لب جويى ز هوس ننشينى
٩٣ ص
(٢٥)
غزل 552 جان فداى تو كه هم جانى و هم جانانى
١٠٤ ص
(٢٦)
غزل 553 جاى حضور و گلشن امن است اين سراى
١١٣ ص
(٢٧)
غزل 554 چو سرو اگر بخرامى، دمى به گلزارى
١٢٠ ص
(٢٨)
غزل 555 چون در جهان خوبى، امروز كامكارى
١٢٦ ص
(٢٩)
غزل 556 چه بودى، ار دل آن ماه، مهربان بودى؟
١٣٤ ص
(٣٠)
غزل 557 چه قامتى؟ كه ز سر تا قدم، همه جانى
١٤١ ص
(٣١)
غزل 558 خوشتر از كوى خرابات نباشد جايى
١٤٨ ص
(٣٢)
غزل 559 خوش كرد ياورى فلكت روز داورى
١٥٤ ص
(٣٣)
غزل 560 در همه دير مغان، نيست چو من شيدايى
١٦٢ ص
(٣٤)
غزل 561 دو يار زيرك و از باده كهن دو منى
١٦٩ ص
(٣٥)
غزل 562 ديدم به خواب دوش كه ماهى برآمدى
١٨٠ ص
(٣٦)
غزل 563 رفتم به باغ تا كه بچينم سحر، گلى
١٨٩ ص
(٣٧)
غزل 564 روزگارى است كه ما را نگران مى دارى
١٩٤ ص
(٣٨)
غزل 565 زان مى صاف كز او پخته شود هر خامى
٢٠٥ ص
(٣٩)
غزل 566 ز دلبرم كه رساند نوازش قلمى؟
٢١١ ص
(٤٠)
غزل 567 زين خوش رقم كه بر گل رخسار مى كشى
٢٢١ ص
(٤١)
غزل 568 ساقيا! سايه ابر است و بهار و لب جوى
٢٢٨ ص
(٤٢)
غزل 569 صوفى! بيا كه شد قدح لاله پر ز مى
٢٣٦ ص
(٤٣)
غزل 570 سحر با باد مى گفتم حديث آرزومندى
٢٤٥ ص
(٤٤)
غزل 571 سحرگه رهروى در سرزمينى
٢٥٥ ص
(٤٥)
غزل 572 سحرم هاتف ميخانه به دولتخواهى
٢٦٥ ص
(٤٦)
غزل 573 سلام الله ما كر الليالى
٢٧٣ ص
(٤٧)
غزل 574 سلامى چو بوى خوش آشنايى
٢٨٢ ص
(٤٨)
غزل 575 سليمى منذ حلت بالعراق
٢٩١ ص
(٤٩)
غزل 576 سبت سلمى بصدغيها فؤادى
٣٠٠ ص
(٥٠)
غزل 577 سينه مالامال درد است، اى دريغا! مرهمى
٣٠٦ ص
(٥١)
غزل 578 لبت مى بوسم و در مى كشم مى
٣١٤ ص
(٥٢)
غزل 579 شهرى است پرحريفان، از هرطرف نگارى
٣٢٢ ص
(٥٣)
غزل 580 صبا! تو نكهت آن زلف مشكبو دارى
٣٢٨ ص
(٥٤)
غزل 581 صبح است و ژاله مى چكد از ابر بهمنى
٣٣٧ ص
(٥٥)
غزل 582 طفيل هستى عشقند، آدمى و پرى
٣٤٤ ص
(٥٦)
غزل 583 عمر بگذشت به بىحاصلى و بوالهوسى
٣٥٦ ص
(٥٧)
غزل 584 كتبت قصة شوقى ومدمعى باكى
٣٦٤ ص
(٥٨)
غزل 585 گفتند خلائق كه تويى يوسف ثانى
٣٧٣ ص
(٥٩)
غزل 586 كه برد به نزد شاهان، زمن گدا پيامى؟
٣٨١ ص
(٦٠)
غزل 587 مخمور جام عشقم، ساقى! بده شرابى
٣٨٨ ص
(٦١)
غزل 588 مى خواه وگل افشان كن، از دهرچه مى جويى؟
٣٩٥ ص
(٦٢)
غزل 589 نسيم صبح سعادت! بدان نشان كه تودانى
٤٠٢ ص
(٦٣)
غزل 590 نوبهار است در آن كوش كه خوشدل باشى
٤٠٧ ص
(٦٤)
غزل 591 نور خدا نمايدت آينه مجردى
٤١٥ ص
(٦٥)
غزل 592 نوش كن جام شراب يك منى
٤٢٢ ص
(٦٦)
غزل 593 وقت را غنيمت دان، آن قدر كه بتوانى
٤٢٨ ص
(٦٧)
غزل 594 هزار جهد بكردم كه يار من باشى
٤٣٩ ص
(٦٨)
غزل 595 هواه خواه توام جانا! و مى دانم كه مى دانى
٤٤٧ ص
(٦٩)
غزل 596 أحمد الله على معدلة السلطان
٤٥٦ ص
(٧٠)
غزل 597 ز كوى يار مى آيد نسيم باد نوروزى
٤٦٢ ص
(٧١)
غزل 598 به چشم مهر اگر با من مهام را يك نظر بودى
٤٧٠ ص
(٧٢)
غزل 599 يا مبسما يحاكى درجا من اللالى
٤٧٦ ص
(٧٣)
غزل 600 ألم يأن للأحباب أن يترحموا؟
٤٨٨ ص
(٧٤)
مثنوى الااى آهوى وحشى! كجايى؟
٤٩٧ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص

جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٣٦ - غزل ٥٥٦ چه بودى، ار دل آن ماه، مهربان بودى؟

بخواهد با اين بيان بگويد چنانكه محبوب عنايات و الطافش را شامل حال من گرداند و مرا به مشاهده خود از طريق ملكوت خويش و مظاهر نايل سازد، اگر هر سر مويم را هزار جان باشد قدرت آنكه با زبان بيان وصف آن بنمايم نيست، اينجاست كه خواهم گفت: «لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ»[١]: (شب قدر، از هزار ماه بهتر است.- به گفته خواجه در جايى:

سر ارادتِ ما و آستانِ حضرت دوست‌

كه هرچه بر سر ما مى رود، ارادت اوست‌

نظير دوست نديدم، اگرچه از مَهْ و مِهر

نهادم آينه ها در مقابل رخِ دوست‌

زبانِ ناطقه، در وصفِ حُسن او لال است‌

چه جاىِ كلك بريده زبانِ بيُهده گوست‌[٢]

و نيز در جايى مى گويد:

بيان وصفِ تو گفتن، نه حدّ امكان است‌

چرا كه وصف تو، بيرون ز حدّ اوصاف است‌

ز چشمِ عشق توان ديد روىِ شاهد غيب‌

كه نورِ ديده عاشق، ز قاف تا قاف است‌[٣]

براتِ خوشدلىِ ما چه كم شدى؟ يا رب!

گَرَش نشانِ امان، از بد زمان بودى‌

اگر بد زمان و گرفتاريهاى عالم بشريّت و حجابها و تعلّقات آن نبود، ما را برات آزادگى از غير دوست و خوشدلى به ديدارش آسان مى شد، و اين گونه در فراق او نمى‌سوختيم.

«إلهى! أسْكَنْتَنا داراً حَفَرَتْ لَنا حُفَرَمَكْرِها، وَعَلَّقَتْنا بِأيْدِى المَنايا فى حَبآئِلِ غَدْرِها؛ فَإلَيْكَ نَلْتَجئُ مِنْ مَكائِدِ خُدَعِها، وَبِكَ نَعْتَصِمُ مِنَ الإغْتِرارِ بِزَخارِفِ زينَتِها؛ فَإنَّهَا المُهْلِكَةُ طُلّابَها، ألْمُتْلِفَةُ حُلّالَها، ألْمَحْشُوّةُ بِالآفاتِ، ألْمَشْحُونَةُ بِالنَّكَباتِ.»

[٤]: (معبودا! ما را در خانه‌اى [دنيا] منزل دادى كه گودالهاى نيرنگش را براى ما كنده، و با چنگالهاى آرزو ما را در.


[١] - قدر: ٣.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٩، ص ٥٧.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٥٧، ص ٧٦.

[٤] - بحارالانوار، ج ٩٤، ص ١٥٢.