جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٤٨١ - غزل ٥٩٩ يا مبسما يحاكى درجا من اللالى

خواجه با اين بيت، ياد از محلّ و منزلى مى كند كه حضرت دوست در آنجا براى وى تجلّى نموده. كنايه از اينكه: چه با شرافت است آن مكانى كه لحظه اى دلدارم مرا به ديدارش نايل ساخت! امّا چون از ديده دلم غايب گشت، از گذرا بودن ديدارش، عقلم به پرواز درآمد.

و ممكن است بخواهد با اين بيان بگويد: خوشا! به آن دلى كه تنها جايگاه حضرت معشوق گشته و نظر به تجلّيات او دارد و عقل از دركش عاجز است.

خلاصه با اين بيان اظهار اشتياق به ديدارش نموده و بخواهد بگويد:

گويا خواجه با اين بيت مى خواهد به مراتب سير الى اللَّه (توحيد فعلى و صفتى و اسمى و ذاتى) اشاره كند و بگويد: چنانچه اين چهار تو را مشهود گشت، از آن مگذر:

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٣٥، ص ٣١٩.

[٢] - از آنِ خداست‌[ زمين‌] شنزارى كه محبوب در آنجا بود، علقها از نگريستن به آهو بره.[ محبوب سياه چشم زيبا] به پرواز در آمدند.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٧١، ص ٢٧٨.