جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٥٦ - غزل ٥٧١ سحرگه رهروى در سرزمينى

خواجه در اين غزل، از استاد و يا سالكى كه خود راه حضرت دوست را پيموده و به مقصد نايل آمده، آنچه را هدايت گر اهل سير بوده و يا مانع آنان از طى طريق قرب حضرت حق مى شود يادآور شده، مى‌گويد:

سحرگاهان عاشق واصلى در سرزمينى، سالك طالبى را با تمثيلى معمّاگونه به امر معنوى ايى براى وصول به مقصد راهنما شد و گفت: شراب ذكر و مراقبه و توجّه به دوست و از غير او دل پرداختن، با مداومت اربعينى، صافى و نتيجه بخش بوده و به وصالت نايل مى‌سازد؛ كه: «وَ إِذْ واعَدْنا مُوسى‌ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً»[١]: (و [به يادآور] هنگامى كه چهل شب به موسى [٧‌] وعده داديم.- نيز: «وَ واعَدْنا مُوسى‌ ثَلاثِينَ لَيْلَةً، وَ أَتْمَمْناها بِعَشْرٍ»[٢]: (و سى شب به موسى‌ [٧‌] وعده داده، و آن را با ده شب تكميل نموديم.- همچنين:

٣٨٣١

«طُوبى‌ لِمَنْ أخْلَصَ للَّهِ العِبادَةَ وَالدُّعآءَ وَ لَمْ يَشْغَلْ قَلْبُهُ بِما تَرى عَيْناهُ، وَ لَمْ يَنْسَ ذِكْرَ اللَّهِ بِما تَسْمَعُ اذُناه، وَ لَمْ يَحْزَنْ صَدْرُهُ بِما اعْطِىَ غَيْرُهُ.»

[٣]: (خوشا! به حال كسى كه عبادت و دعاى خويش را براى.

[١] - بقره: ٥١.

[٢] - اعراف: ١٤٢.

[٣] - اصول كافى، ج ٢، ص ١٦، روايت ٣.