ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٤٤٨ - راويان احاديث كتاب و شناخت طريق مؤلف به آنان

توضيح: «عتبه- بضمّ عين مهمله- است، و عبد الكريم بن عتبه قرشى و هاشمىّ است و از نسل أبى لهب عموى رسول خدا ٦ است، وى ثقه و از اصحاب امام موسى بن جعفر عليهما السّلام ميباشد، و عبد الكريم خثعمى را نجاشىّ ثقه ميداند و گويد: «كان ثقة عينا، ثمّ وقف على أبي الحسن ٧» (يعنى وى ثقه و مورد توجّه بود، سپس واقفىّ گشت) ولى شيخ در رجالش يك بار او را در اصحاب امام صادق ٧ آورده است، و يك بار در اصحاب موسى بن جعفر عليهما السّلام و بعد گويد: او كوفى و واقفى خبيث است، و داراى كتابى است كه از امام صادق ٧ نقل مى‌كند، و چون در طريق مؤلّف به او احمد بن ابى نصر بزنطى وجود دارد و او از اصحاب اجماع است راهى براى تصحيح سند وجود دارد».

و آنچه در آن از اسماعيل بن مسلم سكونى كوفى آمده است، پس روايت كرده‌ام آن را از پدرم و محمد بن حسن- رضى اللَّه عنه- از سعد بن عبد اللَّه از ابراهيم بن هاشم از حسين بن يزيد نوفلى از اسماعيل بن مسلم سكونى.

توضيح: «اسماعيل بن مسلم سكونى يا اسماعيل بن ابى زياد كه معروف به سكونى و شعيرى است عامّى مذهب و داراى كتابى است كه از امام صادق ٧ روايت كرده است و بسبب همين كتاب علماء عامّه چون عسقلانى او را تضعيف كرده‌اند و گويند واضع حديث است، و نجاشى او را عنوان كرده و اشاره به مذهبش ننموده، لكن شيخ در عدّة الاصول، و ابن ادريس در سرائر، و محقّق در كتاب معتبر، و علّامه در خلاصة الرجال و جماعت ديگرى او را عامّى مذهب گفته‌اند، و اين مطلب براى كسى كه با كتب حديث آشنا باشد و تعبير روايت را از معصومين عليهم السّلام بداند جاى شك و ترديد نيست كه وى شيعه و امامى مذهب نيست، و در همه جا امام صادق ٧ براى او مطالب را بعنوان حديث از پدرانش بازگو مى‌كند، و او از امام صادق ٧ به جعفر يا جعفر بن محمّد عن ابيه عن آبائه تعبير مى‌كند و اين علامت عامّى بودن اوست، و اينكه پاره‌اى از