اگر غير از ماهى باشد، مانند گوسفند و گاو، بايد آن را به صاحب سابق آن معرفى نمايد، پس اگر آن را ادعا كرد، به او داده مى‌شود. و همچنين است بنابر احتياط (مستحب) اگر بگويد: «نمى‌دانم»، اگرچه اقوى آن است كه مال يابنده‌اش مى‌باشد. و اگر آن را انكار كند، مال يابنده است. و اگر چيزى را- لؤلؤ باشد يا غير آن- در درون ماهى كه آن را خريده است پيدا كند، مال او مى‌باشد. و ظاهراً حيوانى كه سابقاً مالك نداشته باشد غير از ماهى، در حكم ماهى مى‌باشد؛ مانند اينكه آهويى را شكار كند پس در درون آن چيزى را پيدا كند، اگرچه احتياط (مستحب)، اجراى حكم لقطه يا مجهول المالك بر آن است. ج ٣ ص ٤١٣

(٢٨)

مسأله ٣٥- اگر در خانه‌اش كه ساكن است چيزى را پيدا كند و نداند كه مال خودش است يا مال ديگرى، پس اگر غير او داخل خانه نشده باشد يا آحادى (افراد اندكى) از مردم اتفاقاً وارد آن شده باشند- مانند اندرونى خانه كه براى اهل و عيالش آماده شده است- پس آن چيز، مال او مى‌باشد. و اگر از جاهايى باشد كه مردم در آن تردد دارند، مانند بيرونى خانه كه براى مهمانها و واردين و عيادت كنندگان آماده شده است و مهمان خانه‌ها و مانند آنها، پس آن چيز لقطه است و حكمش بر آن جارى مى‌شود. و اگر در صندوقش چيزى را پيدا كند و نداند كه مال خودش يا از ديگرى است مال او مى‌باشد، مگر آنكه ديگرى هم دستش را در آن مى‌برد يا چيزى در آن مى‌گذارد، پس بايد براى آن ديگرى تعريف كند؛ پس اگر آن را انكار نمود مال خودش مى‌باشد- نه مال آن ديگرى- و اگر آن را ادعا نمود به او داده مى‌شود و اگر بگويد: «نمى‌دانم» احتياط (واجب) مصالحه نمودن است. ج ٣ ص ٤١٣

(١٣٢٢)

مسأله ٣٦- اگر از كسى مالى را بگيرد، سپس بداند كه آن، مال ديگرى است و او به غير وجه شرعى و عدواناً آن را از آن شخص گرفته است و مالك را نشناسد، حكم مجهول المالك- نه لقطه- بر آن جارى است براى آنچه كه گذشت به اينكه در صدق لقطه، گم شدن از مالك معتبر است و در اين فرض، گم شدنى نيست. البته در خصوص جايى كه دزدى مالى را نزد او به وديعه بگذارد سپس معلوم شود كه مال ديگرى است و او را نشناسد، واجب است كه در صورت امكان آن را نگه دارد و به دزد برنگرداند، پس آن در حكم لقطه است و بايد يك سال آن را تعريف كند؛