قانون مدنى و فتاواى امام خمينى - كيائى، عبد الله - الصفحة ١٨٦ - باب اول - در احياء اراضى موات و مباحه

س ٢٣- زمينى موات در آبادى خودم در سال ١٣٥٥ خريده‌ام و در سال ١٣٥٦ دورش را ديوار كشيده‌ام آيا شرعاً مالك هستم يا خير؟

ج- مالك نشده‌ايد و با شرائط مقرّره حقّ اولويّت داريد. ج ٢ ف ص ٥٧٩

س ٢٤- زمين مواتى را پانزده سال قبل چهار نفر برادر به صورت تحجير- كه شرع براى مسلمانان ملكيّت مى‌دهد- آن را احياء كردند لطفاً بفرمائيد كه آيا چنين تحجيرى ملكيّت مى‌آورد يا خير؟

ج- تحجير موجب ملك نيست، و فقط اولويّت مى‌آورد و احياء با شرائط آن موجب ملك است. ج ٢ ف ص ٥٧٩

س ٢٥- اشخاصى زمينهاى موات بالاصل را در سنوات عديده قبل حصاركشى كرده و به قصد مالكيت محصور نموده‌اند ولى روى آن كار زراعى و آبادانى انجام نداده‌اند بعضى آن را به ثبت رسانيده و بعضى هنوز به ثبت نرسيده است اكنون اهالى محل مدعى هستند كه زمينها متعلق به بيت المال است و بايد بين مستضعفين تقسيم شود اما متصرفين مى‌گويند خودمان آن را آباد مى‌كنيم و زراعت يا درختكارى مى‌نماييم با توجه به آئين‌نامه مصوّب شوراى انقلاب كه مى‌گويد: بايد دو سال به متصرفين مهلت داده شود و با توجه به نحوه تصرّف و تملك اراضى موات در اسلام تكليف اين اراضى چيست؟

ج- به مقدارى كه متصرف قدرت احياء دارد و به نحوى كه تعطيل زمين نشود با وجود شرايط تحجير كننده حق اولويت دارد و ديگران حق مزاحمت او را در اين مقدار ندارند. ج ٢ ف ص ٥٧٩- ٥٨٠

س ٢٦- نظريه حضرت عالى در مورد زمينهاى موات تحجير شده اطراف روستاها چيست آيا تحجير كنندگان مى‌توانند زمينهاى مزبور را احياء نمايند و تصرف آنها در زمينهاى مزبور جايز است يا خير؟ و در ضمن آيا معامله زمينهاى تحجير شده‌اى كه خريد و فروش شده‌اند صحيح است يا باطل؟

ج- اگر زمين موات بالاصل بوده و حريم نبوده با وجود شرايط تحجير آن صحيح است و تحجير كننده مى‌تواند آن را احياء كند و يا حق تحجير خود را در مقابل عوض منتقل به غير نمايد. ج ٢ ف ص ٥٨٠

(١٣٩)

س ٢٧- يك قطعه زمين به ميزان دو الى چهار هكتار در اطراف خانه‌هاى اهالى يك‌