اطراف حلقه‌هاى آنها مقدارى كه جهت مصالح آن احتياج به آن است باقى بماند مانعى نيست. پس صاحب قنات از احياى بالاى آنها جهت زراعت و غير آن- در صورتى كه ضررى براى قنات نداشته باشد- حق جلوگيرى ندارد. ج ٣ ص ٣٥٥

(١٣٩- ١٣٢)

مسأله ١٠- تحقيقاً گذشت كه دورى مذكور در قنات فقط نسبت به چاهى كه محل جوشيدن آب يا منشأ آن است ملاحظه مى‌شود و اما چاههاى ديگرى كه محل جريان آب مى‌باشند رعايت اين فاصله بين آنها لازم نيست، پس اگر نفر دوم قناتى را در زمين سخت احداث كند و سرچشمه آن پانصد ذراع از محل جوشيدن قنات اولى دور باشد سپس در چاههايى كه مجراى آب مى‌باشند به قدرى به ديگرى نزديك شود كه فاصله بين چاههاى اولى و چاههاى دومى مثلًا به ده ذراع برسد، صاحب قنات اولى حق منع او را ندارد. البته اگر فرض شود كه نزديكى آنها به اين چاهها از جهت جذب كردن آبى كه در آن جريان دارد يا از جهت ديگر، ضرر مى‌زند بايد به حدى كه دفع ضرر شود، از آن دور شود. ج ٣ ص ٣٥٥

(١٣٩- ١٣٢)

س ٤١- قناتى است كه مورد استفاده كشاورزى بوده و دو رشته دارد. يعنى دو كوره مى‌شود. بعضى از مردم بين اين دو رشته اقدام به زدن چاه نموده‌اند كه فاصله بين چاه و اصل رشته‌ها يكى ١٧٢ متر و ديگرى ٢٣٠ متر است، و مالكين قنات از زدن چاه ناراضى هستند و موجب اختلاف گرديده است خواهشمند است حكم شرعى را بيان فرمائيد.

ج- اگر ضرر به قنات مى‌زند بايد با رضايت صاحبان قنات باشد. ج ٢ ف ص ٥٨٦

س ٤٢- كندن چاه عميق در حريم و سفره آبده قنات كه منجر به كم آبى قنات و يا خشك شدن قنات گردد، از نظر شرع مقدس اسلام جايز است يا خير؟

ج- اگر چاه در مكانى قرار گرفته كه آب موجود در قنات را به خود جذب مى‌نمايد و يا آنكه در زمين موات در حريم قنات حفر شده، صاحب چاه ضامن خسارت وارده بر قنات است. و حفر چنين چاهى جايز نبوده است، وگرنه چيزى بر صاحب چاه نيست.

ج ٢ ف ص ٥٨٦- ٥٨٧

(٣٣١)

س ٤٣- چاه قديمى كه بالغ بر سيصد سال است در زمين هموار و محل زراعت كه موارد استفاده چندين خانه وار و كشاورز بوده و هست، اگر شخصى بخواهد در حريم چاه مزبور چاه ديگرى حفر نمايد چه قدر بايد فاصله داشته باشد؟