مايل مى‌شوند و از انفاق روى مى‌گردانند به همين سبب مال و دارايى تقبيح شده است، در حالى كه مقصود تقبيح نگهدارى مال و حرص بر انباشتن و گردآوردن آن و توسعه دادن به خوشگذرانيهاست كه موجب گرايش به دنيا و لذّات آن است. امّا به دست آوردن مال به اندازه كفاف و صرف زايد بر آن در طريق خيرات نكوهيده نيست.

شايسته هر مسافر است كه در سفر جز به اندازه توشه راه خود چيزى به همراه برندارد و اين در صورتى است كه عزم كند توشه‌اش را به خود اختصاص دهد، ليكن اگر بخواهد بخشندگى و اطعام كند و آن را در دسترس استفاده همسفرانش قرار دهد در برداشتن توشه بيشتر باكى نيست و سخن پيامبر خدا (ص) كه فرموده است: «بايد كفاف هر كدام شما از دنيا به اندازه توشه شتر سوار باشد»،«٢٨» معنايش اين است كه آنچه براى خود اختصاص مى‌دهيد به اين مقدار باشد و گرنه از ميان آنانى كه اين حديث را روايت و بدان عمل كرده‌اند كسانى بوده‌اند كه در يك محلّ صد هزار درهم با خود بر مى‌داشتند و در جاى مناسب خود آن را پخش و انفاق مى‌كردند، و پشيزى از آن را براى خود نگه نمى‌داشتند. بارى، نعمتهاى دنيا مشوب و درهم است درد آن با درمان و اميد آن با ترس و سود آن با زيان آميخته مى‌باشد، و براى كسى كه به بصيرت و كمال معرفت خود وثوق دارد رواست كه با احتياط بدان نزديك شود و با پرهيز از درد آن درمانش را به دست آورد، و آن كه از اين كار ناتوان است بايد از آن دورى كند و از مظنّه خطر بگريزد، چه براى اينان هيچ چيزى برابر با سلامت نيست و اينان همه خلق‌اند جز كسانى كه خداوند آنان را مصون داشته و به راه خود هدايت كرده است.

اگر بگويى: معناى نعمتهاى توفيقى كه به هدايت و رشد و تسديد و تأييد الهى مربوط مى‌شود چيست؟ پاسخ اين است كه بدانى هيچ كس از توفيقات الهى بى‌نياز نيست و توفيق عبادت از ايجاد هماهنگى و همسويى ميان اراده بنده و قضا و قدر خداوند است و خير و شرّ و سعادت و شقاوت را شامل مى‌شود. ليكن عادت بر اين جارى شده كه واژه توفيق را به چيزى از قضا و قدر الهى تخصيص دهند كه با سعادت و نيكبختى وفق داشته باشد، چنان كه واژه الحاد كه به معناى ميل است به گرايشى تخصيص داده شده كه از حقّ به سوى باطل باشد، و واژه ارتداد نيز به همين گونه است. و نياز انسان به توفيق امرى پوشيده نيست، به همين سبب گفته‌اند:

«٢٨» سنن ابن ماجه ، حاكم ، ٤/١٣١٧ از حديث سلمان .