راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٩٤ - آنچه گناهان صغيره را كبيره مىكند
است.
اوّل- توبه از كباير امرى ممكن و قابل وقوع است زيرا او مىداند كه كباير نزد خداوند بزرگتر، و خشم و غضب او را برانگيزانندهتر، و گناهان صغيره به شمول عفو او نزديكترند سپس محال نيست كه از گناهى كه بزرگتر است توبه كند و بر آن پشيمان شود. وى مانند كسى است كه بر كسان و حرم و مركوب شاه جنايتى وارد كند، و از جنايت خود بر اهل و حرم او بيمناك باشد ليكن جنايت خود را بر مركوب او ناچيز شمارد.
پشيمانى نيز بر حسب عظمت گناه و اعتقاد به اين است كه تا چه حدّ دور كننده او از درگاه الهى است، و چنين توبهاى از نظر شرع قابل امكان است چه در اعصار گذشته توبه كنندگان بسيار بوده و هيچ كدام از آنها معصوم نبودهاند، زيرا توبه مقتضى عصمت نيست، پزشك بيمار را بسختى از خوردن عسل منع و از خوردن شكر با تهديد كمترى كه گويا اصلا ضررى به حال او ندارد نهى مىكند، در نتيجه بيمار تنها از خوردن عسل خود دارى مىكند نه از شكر و اين امرى ممكن است، و اگر بر اثر غلبه ميل از هر دو بخورد تنها از خوردن عسل پشيمان خواهد شد.
دوم- از برخى گناهان كبيره توبه كند، و اين نيز ممكن است، زيرا معتقد است كه بعضى كباير در نزد خداوند سختتر و بزرگترند، همچون كسى كه از كشتار و غارت و ستم و مظالم توبه كند چون مىداند كه دفتر مظالم تا تصفيه حسابها بسته نمىشود، ليكن آنچه ميان خود و خداست به عفو نزديك است. اين نوع توبه نيز ممكن و قابل وقوع است. اين نظير تفاوتى است كه در صغاير و كباير وجود دارد، زيرا گناهان كبيره نيز در ذات خود و در اعتقاد مرتكب آنها متفاوتند، همچنين ممكن است از گناهانى كه به بندگان خدا مربوط نمىشود توبه كند، فى المثل از شرابخوارى تايب شود بى آن كه از زنا توبه كند زيرا براى او آشكار شده كه شراب كليد همه بديهاست، و اگر عقلش زايل شود در حالى كه هيچ چيزى نمىداند همه گناهان را مرتكب مىشود. از اين رو به سبب اعتقاد او به رجحان بدى شرابخوارى در وى ترسى پديد مىآيد كه باعث ترك آن در آينده و پشيمانى نسبت به گذشته است.
سوّم- از گناه صغيره توبه كند در حالى كه بر ارتكاب گناه كبيرهاى كه مىداند كبيره است اصرار داشته باشد. همچون كسى كه از غيبت و نگاه كردن به نامحرم و امثال اينها توبه كند در حالى كه بر شرابخوارى پافشارى داشته باشد. اين نوع نيز امكان پذير است و