راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٦٤ - ٧- در اصلاح مصلحان
هم كمك كنند و از همديگر سود برند و سران و قاضيان و شحنگان و رهبران بازارها را منظّم كرده، مردم را به رعايت قانون عدل وادار و به مساعدت و هميارى ملزم ساختهاند به طورى كه آهنگر از گوشت فروش و نان فروش و ديگر شهروندان نفع مىبرد و همگى از آهنگر سود مىبرند. حجّام به كشاورز و كشاورز به حجّام نفع مىرساند و هر يك از ديگرى سود مىبرد، همان گونه كه اعضاى تن به يكديگر كمك مىكنند و به هم سود مىرسانند و اين به سبب نظم و اجتماع و انضباط مردم تحت رهبرى پادشاه و داخل بودن در جماعت اوست.
و نيز بينديش چگونه خداوند پيامبران را برانگيخت تا پادشاهان را كه به صلاح آورنده رعايا هستند به صلاح آوردند و قانونهاى شرع الهى را در حفظ عدالت ميان مردم و آيينهاى سياست را در ضبط و نظم ايشان به آنان آموختند و از احكام امامت و سلطنت و قوانين فقه آنچه را مايه هدايت آنها در اصلاح امور دنياست براى آنان روشن ساختند اضافه بر آنچه در اصلاح امور دين آنان را راهنمايى كردهاند.
و بنگر چگونه خداوند پيامبران را به وسيله فرشتگان و فرشتگان را به وسيله يكديگر ارشاد و اصلاح كرده است تا به فرشته مقرّبى مىرسد كه ميان او و خداوند هيچ واسطهاى نيست.
آرى نانوا خمير را مىپزد، آسيابان گندم را آرد مىكند، برزگر زراعت را درو مىكند، آهنگر آلات كشاورزى را مىسازد، نجّار آلات آهنگرى را تهيّه مىكند به همين گونه همه صنعتگران اسباب خوردنيها را فراهم مىكنند. پادشاهان ارباب صنايع را اصلاح مىكنند، دانشمندان پادشاهان را به صلاح مىآورند، پيامبران دانشمندان را كه وارثان آنها هستند ارشاد مىكنند و فرشتگان پيامبران را به صلاح وا مىدارند و اين رشته به همين گونه ادامه دارد تا به حضرت ربوبيّت كه مصدر هر نظام و منبع هر حسن و جمال و منشأ هر ترتيب و تأليف است مىرسد. همه اينها نعمتهايى از نعم ربّ الأرباب و مسبّب الأسباب است و اگر به مقتضاى وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا«٥٧» فضل و كرم او نبود به شناخت همين مقدار اندك از نعمتهاى او راه نمىيافتيم، و اگر نه اين بود كه ما را بازداشته است از اين كه طمع احاطه بر كنه نعمتهاى او را داشته باشيم و به آن چشم
«٥٧» عنكبوت / ٦٩: و آنها كه در راه ما (با خلوص نيت ) جهاد كنند قطعا آنان را به راه خود هدايت خواهيم كرد.