تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣٦ - شرح آيات

نرسيد؟

مگر خدا نگفته است كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ‌ بسا سپاه اندك كه باز شكستند سپاه فراوان را به اذن و يارى خداى و خدا با شكيبايان است به يارى»؟ [٢٢] [٢٤] انتصارى كه مسلمانان در صلح حديبيه به آن رسيدند، برخاسته از زيركى آنان نبود، يا بدان سبب كه قريشيان بر ايشان رحمت آوردند و از آزردن آنان دست برداشتند، بلكه خدا امور را با تدبير خويش به اين نتيجه رسانيد، وَ كَفَّ أَيْدِيَ النَّاسِ عَنْكُمْ‌ و دست مردمان را از شما كوتاه كرد». [٢٣] آرى، مسلمانان به اين دستاوردهاى سياسى و معنوى بدون كوچكترين زيان نظامى دسترسى پيدا كردند، در صورتى كه رسيدن به آن از راههاى طبيعى محال است، و اگر تحقق پيدا كند مستلزم فداكاريهاى عظيم خواهد بود.

وَ هُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ‌ و او است كه دست آنان را از رسيدن به شما و دست شما را از رسيدن به آنان بازداشت.

پس از يك سو خدا بر مؤمنان منّت نهاد و پيش از صلح حديبيه آنان را از چنگال مشركان رهايى بخشيد، و از سوى ديگر بر مشركان منّت نهاد و رسول (ص) پس از فتح مكه آنان را مورد عفو قرار داد.

بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ وَ كانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيراً در درون مكه، پس از آن كه شما را بر آنان پيروز گردانيد، و خدا به آنچه مى‌كنيد بينا و بصير است.

/ ٣٣٨ با وجود آن كه اين آيه ضمن سخن گفتن از صلح حديبيه آمد، ظاهرا اشاره به پيروزى نظامى مسلمانان در مكّه مكرمه است.

[٢٥] ولى چرا خدا دست مؤمنان را از مشركان دور نگاه داشت و آنان را به‌