تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٢٩ - شرح آيات

حادثه تاريخى نيك بينديشد تا به عبرت مهمى دست يابند كه همان ضرورت فرمانبردارى از رهبرى در جنگ و صلح است، و پيروى نكردن از آراء شخصى و عواطف انگيخته شده، بدان روى كه فرمانبردارى از رهبرى مكتبى راه رسيدن به هدايت حقيقى است.

وَ يَهْدِيَكُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً و شما را به راه راست هدايت كند.

[٢١] پيش از پيروزى فتنه شك درباره وعده خدا در ميان امت رواج داشت، امّا پس از آن ايشان در معرض غرور و اين اعتقاد قرار گرفتند كه قوت ذاتى ايشان سبب فتح و پيروزى بوده است، و همين سبب آن شد كه ارزشهاى حق را كه سبب فراهم آمدن اوضاع و احوال پيروزى در هنگام تمسك به آنها شده بود، خوار شمارند، و شايد به همين مناسبت بوده است كه پروردگار ما در اين جا- و پس از بيان دستاوردهاى صلح حديبيه- به دستاوردهايى اشاره مى‌كند كه مؤمنان توانايى تحقق بخشيدن به آنها را جز با توفيقى ندارند، و از توفيق او است وحى الاهى و رهبرى ربّانى، و اگر مجاهدان راههاى پيچيده ديگرى را براى پيشروى برگزينند، هر چه زودتر گرفتار شكست خواهند شد، هر چند همه ظواهر/ ٣٣٠ چيزى را بر خلاف اين نشان دهد، و هر كه خواستار نصر و رحمت خدا است واجب است كه از او اطاعت كند و ملتزم فرمان او باشد.

وَ أُخْرى‌ لَمْ تَقْدِرُوا عَلَيْها قَدْ أَحاطَ اللَّهُ بِها وَ كانَ اللَّهُ عَلى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيراً و چيز ديگرى كه بر آن قدرت نداشتيد، خدا آن را فرا گرفت، و خدا بر هر چيز توانا است.

پس او با علم و قدرت خود بر دستاوردهاى ديگرى احاطه دارد كه در آينده خواهد آمد، و اكنون از نظر و دريافت مؤمنان دور است، يا شايد اگر به آنان گفته مى‌شد كه به آن خواهند رسيد، آن را باور نمى‌كردند، بدان روى كه از توانايى و امكانات ايشان به دور بود، پس آيا اين را مى‌دانستيد يا اگر به ايشان گفته مى‌شد آن را تصديق مى‌كردند كه چه چيزها از دربارهاى كسرى و قيصر به دست خواهند آورد؟ هرگز ... و اين همه از داده‌ها و دستاوردهاى صلح حديبيه است كه اگر به‌