تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٠٥ - شرح آيات

گفته‌اند كه معنى آن است كه: بزنيد همچون زدن گردنها.

شايد اين كلمه الهامبخش آن باشد كه بايد جنگ را با قويترين سلاح از ميان برد كه چنين جنگ را جنگ صاعقه آسا مى‌گويند و در آن معمولا زيانهاى هر دو طرف به حد اقل كاهش پيدا مى‌كند، بر خلاف جنگ فرسايشى كه گاه وبالى بر هر دو طرف است.

شايد جنگ صاعقه آسا همچنين در آيات ديگرى از قرآن مورد نظر بوده است، همچون در اين گفته خدا/ ٢١١ سبحانه و تعالى فَإِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِي الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَنْ خَلْفَهُمْ‌.

حَتَّى إِذا أَثْخَنْتُمُوهُمْ‌ تا آن گاه كه ايشان را به خون آغشته ساختيد.

گفته‌اند: ثخن به معنى غلظت است، و به غلبه نيز اطلاق مى‌شود، و از لسان العرب نقل شده است كه: أثخن يعنى غلبه پيدا كرد، و بعضى گفته‌اند كه به معنى انبوهى كشتگان و زخميان بر روى زمين است.

فَشُدُّوا الْوَثاقَ‌ پس آنان را سخت ببنديد.

يعنى به طناب يا چيزى مانند آن محكم ببنديد كه اين كنايه از اسارت ايشان است.

و از آيه چنان الهام مى‌گيريم كه مرحله اسير گرفتن پس از مرحله جنگ است، پس مى‌بايستى نبرد كنندگان پيش از مقهور كردن دشمن با اسير گرفتن آنان از حالت جنگى انصراف پيدا كنند.

فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَ إِمَّا فِداءً و پس از آن يا منّت نهادنى است و يا فدا گرفتن.

در اين جا رهبر جنگ مختار است كه، يا در صورت مصلحت ندانستن نگاهدارى اسيران يا همچون مصلحتى مهم براى مسلمانان، بر دشمن منت نهد و اسيران را آزاد كند، و يا با گرفتن مقدار مالى به عنوان فديه براى هر اسير از دشمن به آزاد كردن آنان بپردازد، و گاه ممكن است كه اين عمل آزاد كردن در مقابل‌