تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٥٧ - زمينه كلى سوره
درجات مخالفت و موارد آنها، و از فضل خدا بر آنان يكى آن است كه ايمان را در دلهاى آنان مىآرايد و جلوهگر مىسازد، و آنان را از كفر و فسوق و عصيان بيزار مىكند. پس لازم است كه به اين گونه كارهاى بد باز نگردند، تا بزرگترين نعمتى را كه خدا به ايشان ارزانى داشته، از دست ندهند.
ج: در ضمن گفتگو از روابط مسلمانان با يكديگر، قرآن دشوارترين گرهى را كه در آن وجود دارد مىگشايد كه سبب افروخته شدن جنگ داخلى ميان ايشان مىشود و مىگويد: اگر دو گروه از مسلمانان به مبارزه و قتال با يكديگر پرداختند، ناگزير بايد ميان آنها، به هر وسيله ممكن، صلح برقرار شود و سپس عدالت در ميان آنان به اجرا در آيد، ولى اگر يكى از آن دو بر ديگرى ستم كند، و به صلح تسليم نشود، ناگزير گروههايى از امت بايد به مسئوليت خطير خود كه محاربه با گروه ستم كننده است عمل كنند تا در مقابل فرمان خدا سر تسليم فرود آورد و صلح و داورى شريعت مقدس را بپذيرد، پس اگر پذيرفت، امت به نشر عدالت و قسط در محيطهاى زندگى خود عمل كرده است.
/ ٣٥٩ قرآن قاعده برادرى ميان مسلمانان را بدان سبب وضع مىكند كه محورى اساسى براى روابط ميان ايشان بوده باشد، و نيز براى دستهاى از آموزشها و نظامها و آدابى كه برجستهترين آنها ضرورت پديد آوردن اصلاح در ميان برادران است و باشد كه خدا بدين سبب آنان را مشمول رحمت خويش قرار دهد (١٠).
د: براى ريشه كن كردن اختلاف و مبارزه، و همچنين براى زندگى كردن همراه با دوستى و سازگارى در كنار يكديگر، ناگزير بايد قلبهاى ما از عقدههاى برترى جويى نسبت به يكديگر پاك شود، چه ما همگى انسان و از اين لحاظ با يكديگر برابريم، و روا نيست كه گروهى گروه ديگر را در معرض استهزا قرار دهند كه شايد در حقيقت واقع و در نزد خدا از ايشان بهترند و بنا بر اين استهزا كردن آنان سفاهت محض است، و زيان آن از دست دادن دستاوردهايى است كه امكان دسترسى به آنها وجود داشته است. به همان گونه شايسته نيست زنانى زنان ديگر را مورد تمسخر قرار دهند، چه بسا هست كه از آنان بهترند.