تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢١٣ - شرح آيات

كرده باشى، نبايد چشم به راه نصرى شامل و فراگير باشى.

بدين گونه افقهاى اين آيه همه جنبه‌هاى زندگى را شامل مى‌شود، و در جهاد مقدس محصور نمى‌ماند، هر چند كه اين جهاد مثل و نمونه اعلاى آن است.

/ ٢١٨ ثبات قدم عاليترين تأييد ربّانى است، بدان سبب كه شكست خوردن نفس بدترين شكست است، و جنگ پيش از آن كه مبادله سلاحها باشد مبارزه ميان خواستها و اراده‌ها است، و آن كس كه بردبارى بيشتر داشته باشد، و اراده برنده‌تر، و ثبات بيشتر، به نصر و پيروزى نزديكتر است.

و مبارزه آدمى با هواى نفس خودش بزرگتر از مبارزه با دشمنان او است.

مگر نه اين است كه مخالفت با هواى نفس جهاد اكبر است؟ و خداوند متعال به مؤمنان وعده داده است كه در جهاد با نفسهاى خود به ايشان مدد رساند، به شرط آن كه خواستاران اين مدد به يارى دين او برخاسته و با دشمنان او به جهاد پرداخته باشند، و اين نعمتى بزرگتر از پيروزى ايشان بر دشمن ظاهرى آنان است.

واقعيت چنين است: سنّت خدا به آن حكم كرده است كه ارزشها و شريعتهايى كه خونها براى پيريزى و استقرار آنها ريخته شده، در جانها و در اجتماع ثباتى بيش از ديگر ارزشها و شريعتها دارد، و چنين است در هر امر، چه هر چيز كه با دشوارى بيشتر به دست آيد، لا بد شخص بيشتر به آن متشبث مى‌شود، ولى آن كه بدون جنگى مالك سرزمينهايى شود، تسليم كردن آن سرزمينها به ديگران براى او كار آسانى است.

[٨] و اما كفرى كه به شعبه‌ها منقسم مى‌شود و كفر به خدا و كفر به رسول و كفر به بعضى از چيزها را فرا مى‌گيرد كه رسول آورده است، همچون جهاد در راه خدا، به تزلزل قدم و ايستار و از بين رفتن تلاش و كوشش منتهى مى‌شود.

وَ الَّذِينَ كَفَرُوا فَتَعْساً لَهُمْ‌ و كسانى كه كافر شدند، پس واى بر ايشان.

گفته‌اند كه: تعس به معنى به رو بر زمين افتادن است، و تو گويى تعبيرى از چيزى است كه در مقابل ثبات قدم قرار گرفته است.