تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٥٠٢

خدا براى تو فرستاده است، پس يكى از آن دو را مى‌پوشد و ديگرى را روى آن بر دوش مى‌اندازد، و به هر چه مى‌رسد براى او روشن مى‌شود، تا به وعده گاه برسد، و چون جمع شوند، پروردگار تبارك و تعالى بر آنان متجلّى مى‌شود، و چون به آن يعنى به رحمتش نظر كنند به سجده مى‌افتند، پس مى‌گويد: اى بندگانم! سرهاتان را بلند كنيد كه امروز روز سجده كردن و عبادت نيست، و رنج از شما برداشته شده است، و آنان مى‌گويند: پروردگارا! چه چيز برتر از چيزى است كه به ما بخشيدى؟ بهشت را به ما عطا كردى، و او مى‌گويد: براى شما است هفتاد برابر آنچه در اختيار داريد، پس مؤمن در هر هفته به هفتاد برابر آنچه در تصرف دارد دسترس پيدا مى‌كند، و گفته خدا چنين است وَ لَدَيْنا مَزِيدٌ. [٥٧] [٣٦] قرآن كريم- در بررسى پديده كفر و بى ايمانى نسبت به قدرت خداوند بر زنده كردن دوباره مردگان- كافران را به انديشيدن در آثار و نشانه‌هاى قدرت خداوند در مسأله حيات و زندگى از طريق مطالعه تاريخ بشرى كه آكنده از شواهد و دلايل در اين زمينه است، فرا مى‌خواند تا پى برند كه زندگى عبث نيست بلكه مطابق يك حكمت از پيش تعيين شده پيش مى‌رود؛ زيرا اقوام گذشته چون حق را تكذيب كردند نابود شدند.

وَ كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هُمْ أَشَدُّ مِنْهُمْ بَطْشاً و چه بسيار كسان را كه قرنها پيش از ايشان بودند هلاك كرديم كه قوت و قدرتشان بيشتر و سخت‌تر از ايشان بود.

اين سنّتى جارى در زندگى است كه هيچ چيز آن را از جريان باز نمى‌دارد، و بشر با هر قدرتى كه داشته باشد نمى‌تواند مانع آن شود، و لفظ أَهْلَكْنا كه به كلمه «كم» اضافه شده كه مخصوص پرسش از شماره است، براى تأكيد اين مطلب است كه آنچه در تاريخ وقوع پيدا كرده، تنها نيست كه بر حسب تصادف صورت پذيرفته باشد، بلكه نمودى مستمر و دليل بر وجود سنّتى فرمانروا است كه‌