تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٩٠ - زمينه كلى سوره

به صورت كلى آن، و ميان نبرد كردن با كافران كه نيازمند به طاعت كامل از رسول است، در دوران است، و از خصوصيت آنها متمركز بودن برآوردن امثالى براى مردم است كه در توالى آيات آن عيوب كفار و منافقان را بيان مى‌كند، و به مقايسه آنها با صفات مؤمنان مى‌پردازد، و شايد در تمام سوره ١٧ تفاوت ميان دو گروه مشاهده مى‌شود كه همين براى شخص اين سؤال را پيش مى‌آورد كه چرا در سورة القتال اين تمركز بر گرد تفاوت ميان دو فرقه به وجود آمده است؟ و در جواب آن بايد بگوييم

به دو سبب

الف: شايد بدان سبب بوده باشد كه قلوب مؤمنان با رحمت ايمانى آبادان مى‌شود، و آماده كردن اين قلبها به روحيه جنگ جز با صفات سلبى كفار نمى‌تواند صورت بگيرد، تا چنان شود كه دشمنى پيش از آن كه عبارت از دشمنى با اشخاص كافر بوده باشد، صورت دشمنى با كفر و عيوب آن را پيدا كند.

ب: بدان سبب كه جنگ بهترين ميزانى است كه با آن مردان را مى‌توان شناخت، و از طريق آن مؤمنان از/ ١٩٦ بيماردلان باز شناخته مى‌شوند.

١- در آغاز سوره به صراحت بيان مى‌شود كه خدا اعمال كفار را گمراه مى‌كند، در صورتى كه به اصلاح حال مؤمنان مى‌پردازد و گناهانشان را مى‌آمرزد.

براى چه؟

٢- براى اين كه آنان از باطل پيروى مى‌كنند، در صورتى كه مؤمنان با نردبان حق بالا مى‌روند، و در اين جا پروردگار ما به تأكيد درباره چيزى سخن مى‌گويد كه محور اساسى سوره همان است؛ مى‌گويد كَذلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ لِلنَّاسِ أَمْثالَهُمْ‌ و بدين گونه خدا براى مردم مثلهايى از خود ايشان مى‌زند».

و پس از آن كه فرمان مى‌دهد كه بدون سستى به نبرد با كفار بپردازند، و چندان آن را ادامه دهند تا جنگ افزارهاى خود را فرو نهند- با غلبه كلّ حق بر كلّ باطل- و حكمت جنگ را در كلمه (ابتلاء) خلاصه مى‌كند، به بيان فضايل شهيدان در راه خدا مى‌پردازد كه خدا خونهاى آنان را حفظ مى‌كند و هدايتشان خواهد كرد و حالشان را بهبود خواهد بخشيد، و سرانجام به بهشتشان در خواهد آورد.