تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٩٢ - زمينه كلى سوره

از آنچه بايد بكنند پيش مى‌روند، در صورتى كه امر اينان از آن نظر بى حاصل است كه در هر طرف باد هواى نفس آنان بوزد به همان جا رو مى‌كنند.

٧- قرارگاه مؤمنان و پايان كار ايشان بهشت است با نهرهاى گوناگون آن كه به ايشان خوشى منظر و نيرو و نشاط و لذت مى‌بخشد، و از ميوه‌هاى گوناگون آن بهره‌مند مى‌شوند، و نيز از نعمتى روحى كه تجسم يافته در آمرزش خدا است، در صورتى كه كافران جز آتش دوزخ و آب جوشانى ندارند كه روده‌هاى ايشان را پاره پاره مى‌كند.

٨- و اين همه براى آن است كه كافران گوشهاى خود را در برابر شنيدن حق به كرى واداشتند، در صورتى كه مؤمنان هدايت پذيرفتند و خدا بر هدايت ايشان افزود، و به آنان آموخت كه چگونه از آتش جهنم پرهيز كنند.

كافران ايمان نخواهند آورد مگر آن گاه كه ساعتى كه علامتهاى آن آشكار شده است فرا رسد، در صورتى كه مؤمنان براى يكديگر از خدا آمرزشخواهى مى‌كنند، زيرا كه مى‌دانند معبودى جز خدا وجود ندارند، و براى گناهان خويش و براى مؤمنين و مؤمنات طلب مغفرت مى‌كنند.

پس از بيان اين صفات كه ما را از تفاوتهاى ميان مؤمنان و كافران آگاه مى‌سازد، سياق متوجه به بيان حال منافقان مى‌شود و در اين ضمن امثالى از ايشان نيز مى‌آورد و جنگيدن در راه خدا را محكى براى آزمودن آنان قرار مى‌دهد، و در آن هنگام كه مؤمنان حقيقى با بى صبرى چشم به راه اوامر الاهى دارند تا به ميدان جنگ با كافران روانه شوند، آنان را مى‌بينيم كه چون سوره محكمى نازل مى‌شود كه در آن ذكرى از جنگ آمده، نگاهى همچون نگاه كسى كه از مرگ (به سبب ترس و اندوه) دچار غش شده است پيدا مى‌كنند، و بدين گونه جهاد كينه‌هاشان را آشكار مى‌سازد و بيمارى قلبهاشان هويدا مى‌شود.

/ ١٩٨ براى ايشان بهتر آن بود كه در هنگام تلاش و جهاد به رسول خدا راست مى‌گفتند، و در آن هنگام كه سلطه را در اختيار داشتند- كه اين آزمايشگاه ديگرى پس از جهاد براى حقيقت خودشان بود- آنان را مى‌ديدى كه در زمين فساد