تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٢٠ - شرح آيات

سختى، نمى‌پذيرد مگر/ ٣٢١ اين كه توبه خود را آشكار سازند، و جان خود را آماده آن سازند كه در زير پرچم اين رهبرى به جهاد بپردازند، چه قبول اين گونه افراد بدون گذشتن آنان از امتحانى سخت كه راست بودن توبه را به اثبات مى‌رساند دشوار است، و اگر به طبيعت اول خود باز گردند و در مواقع خطرناك يا مهم و قاطع كه زيان تمرد و سركشى براى مقام رهبرى چندين برابر مواقع عادى است به چنين تمردى بپردازند، براى حركت رسالى اسباب زحمت فراوان فراهم خواهند آورد.

شرح آيات

[١٥] سَيَقُولُ الْمُخَلَّفُونَ إِذَا انْطَلَقْتُمْ إِلى‌ مَغانِمَ لِتَأْخُذُوها باز نشستگان و تخلف كنندگان، در آن هنگام كه براى گرفتن غنيمتها روانه مى‌شويد، به شما خواهند گفت.

پيش از آن نسبت به انجام اوامر رهبرى تمرد كردند، و از همراه شدن با شما خود را عقب كشيدند، نه از آن روى كه خطايى در خط رسالت مشاهده كردند، بلكه ملحق شدن سابق ايشان به اين خط بنا بر مصلحت انديشى خودشان بوده است، و چون گمان كرديد- مجرّد گمان- كه رفتن در راه مكه به معنى هلاك شدن است، و با مصلحتى همراه نيست، از آن منصرف شدند و به عقب بازگشتند، ولى اكنون كه مسلمانان به سوى فتحى مؤكد و قطعى در نظر ايشان پيش مى‌روند- و آن بنا بر بعضى از تفسيرها غزوه حنين بوده است- آنان مى‌خواهند به هر ترتيبى كه شده به صفهاى سپاهيان اسلام باز گردند، ولى اين بازگشت به سبب توبه نيست، بلكه انگيزه آن مصلحتى است كه در آن تصور مى‌كنند.

ذَرُونا نَتَّبِعْكُمْ‌ بگذاريد كه ما هم به دنبال شما بياييم.

خدا آنان را از عواقب تخلف كردن از يارى رسولش (ص) بر حذر داشته بود، و نزديك است كه آنان را گرفتار عذاب كند، و نامشان را از فهرست رزمندگان مؤمن بزدايد، بدان سبب كه رزمنده مؤمن كسى است كه از اوامر در هر مكان و زمان پيروى كند، و چون آنان از اين فرمانبردارى شانه تهى كردند خدا