تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٨٧ - شرح آيات

با امنيت و اطمينان وارد مسجد الحرام خواهند شد و او سرپرستى ايشان را براى حج گزاردن خانه خدا خواهد داشت، پس چون مشركان را ديد كه آماده جنگ كردن با او شده‌اند يا مى‌خواهند از در آمدنش جلوگيرى كنند، خواب او در ظاهر تعبير نشد، ولى در سالهاى پس از آن به سبب صلحى كه در آن سال بسته بود، داخل شدن فاتحانه به مكه براى او (ص) امكان پذير شد.

مسلمانان از لحاظ خودشان خواب پيغمبر را چنان تعبير مى‌كردند كه بر دخول در مكه در همان سال اشاره دارد، ولى او (ص) با علم داشتن به واقع امر به همان پوشيدگى كه بود آن را بر جاى گذاشت، و به ايشان نگفت كه پيروزى در همان سال ديدن خواب نخواهد آمد، چه اگر آگاهشان مى‌ساخت چه بسا كه از جهاد بازپس مى‌ماندند، و چون رسول (ص) آنان را از حقيقت امر آگاه نكرد، با آرزوى پيروزى شتابان راهى مكه شدند، و نتيجه آن شد كه در همان سال پيمان/ ٢٩٠ صلح حديبيه كه مقدمه‌اى براى فتح مكه مكرّمه به شمار مى‌رفت بسته شد، و اگر مسلمانان در آن سال وارد مكه مى‌شدند، شايد فتح مكه در سالهاى بعد و سپس فتح جزيرة العرب و انتشار اسلام در زمين ميسّر نمى‌شد.

خبر نزديكى كه مسلمانان، پس از خبر دادن از خوابش به ايشان، چشم به راه آن بودند، دخول در شهر مكه بود، و خدا، براى تحقق يافتن هدف بزرگتر يعنى فتح مكه نخواست كه آن هدف مورد توجه مسلمانان عملى شود، و عبرتى كه از اين گرفته مى‌شود آن است كه مسلمانان نبايد براى رسيدن به نتايج شتاب نشان دهند، بلكه لازم است در حال انتظار باشند تا زمانى كه اوضاع و احوال مساعد براى رسيدن به آن هدف فراهم شود.

شرح آيات

[١] إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً ما تو را به پيروزى و فتح آشكارى رسانديم.

آيا معنى كلمه فتح در اين آيه چيست؟