پس در آن هنگام كه به اين آيات كافر مى‌شوند، به چه چيز ممكن است ايمان آورند؟! آنان به هيچ چيز ايمان نمى‌آورند، پس واى بر ايشان و بر هر دروغگوى گناهكار كه مردمان را از راه حق باز مى‌گرداند، و آيات خدا را كه بر او تلاوت مى‌شود مى‌شنود و سپس در استكبار اصرار مى‌ورزد.

گاه آيه‌اى در قلبهاى ايشان نفوذ پيدا مى‌كند، ولى استكبار آن را نمى‌پسندد و به همين سبب آن را وسيله استهزا قرار مى‌دهند و در انكار فروتر مى‌روند.

چگونه بايد به درمان اينان پرداخت؟ شفا دادن آنان به هيچ وجه ممكن نيست، پس ايشان را به عذابى دردناك و خوار كننده بشارت ده در جهنمى كه از اين پس به ايشان مى‌رسد و آن را نمى‌توانند از خود دور كنند.

/ ٦٤ سپس سياق قرآن از آياتى به ما يادآورى مى‌كند كه به صورت مستقيم براى ما حايز اهميت است: دريايى كه آن را مركبى براى كشتيها قرار داد، و مخزنى براى خوراك و زينت، و آيتى كه آدمى را به سپاسگزارى خدا بر مى‌انگيزد ... و نيز آنچه در آسمانها و زمين مسخّر ما ساخت، كه اين همه نعمت و فضلى از او بر ما است، تا مگر به هدف عالى تفكر و انديشيدن برسيم.

ولى آيا چگونه مى‌توانيم به صورتى سالم به تفكر بپردازيم؟

پاسخ: ناگزير بايد از تأثر پذيرفتن از محيطى گمراه كننده اجتناب ورزيم، و به كسانى كه ما را تكفير مى‌كنند اعتنايى نداشته باشيم، بدان سبب كه آنان خواستار روزهاى خدا نيستند، پس به كارهايى مى‌پردازند كه جزاى خود را از انجام دادن آنها خواهند گرفت، و گناهان آنان به شما نمى‌رسد، به همان گونه كه آنان نصيبى از صالحات شما ندارند.

بعضى چشم به راه چيزى مجهولند تا به آن راهنمايى شوند، ولى اين كارى بيهوده است. اگر تو خود كسى نباشى كه خواستار هدايتى، از همه وسايل هدايت هيچ سودى نخواهى برد. و اينك مثلى از بنى اسراييل: پروردگار ما به بنى اسراييل كتاب و فرمانروايى و نبوت- از وسايل هدايت- داد، و از چيزهاى پاكيزه- از نعمتهاى مادّى- روزى آنان را فراهم آورد، و بر جهانيان برتريشان بخشيد، ولى‌