تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٩٠ - شرح آيات

آنان چگونه اهواء و هوسهاى خود را به جاى خدايى كه از او اطاعت نمى‌كنند به معبودى برگزيدند، و خدا چگونه بر گوشها و قلبهاى ايشان مهر نهاد، و چشمانشان را با پوششى پوشاند، پس چه كس جز خدا مى‌تواند آنان را هدايت كند؟! و آنان به آن سوى زندگى كافر شدند تا وقتى كه خدا مرده‌هاى ايشان را زنده كند و آشكارا آن را بينند، ولى در آن هنگام كه قيامت بيايد و با ذلّت خشوع و بر سر زانو قرار گرفته آماده ملاقات كردن با آن باشند، آيا راه فرارى وجود دارد؟!

شرح آيات

[٢٣] پيوند محكمى ميان عقل و ايمان وجود دارد، چه عقل از همان منبع نورى برانگيخته مى‌شود كه ايمان نيز از آن جا بر مى‌خيزد، پس هر كه از عقل خود پيروى كند به ايمان هدايت خواهد شد، و هر كس كه ايمان آورد عقل خويش را نجات بخشيده است، اما آن كس كه از هواى نفس پيروى كند عقل را از كار مى‌اندازد و راهى به ايمان نمى‌يابد، و به كسى مى‌ماند كه دريچه‌هاى قلب خود را بسته است تا حقيقت به آن راه نيابد، و هنگامى كه شخصى هواى/ ٩٦ خود خواهى و شهوتها به سرش مى‌زند، چيزى جز خودش و آن كه را كه مستقيما به آن خدمت مى‌كند نمى‌بيند، و خودخواهى او به حدّ خودپرستى مى‌رسد، چه آنچه را كه خواهان آن شده است شريعتى مى‌يابد كه بايد به آن ملتزم باشد، و در اين هنگام است كه در زندان نفس خويش زندانى مى‌شود، و جز آن به هيچ چيز ايمان ندارد، و با آن نمى‌تواند چندان رشد پيدا كند كه به ايمان آوردن به پروردگار جهانيان برسد.

أَ فَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ‌ آيا آن كس را ديدى كه هواى نفس را معبود خود گرفت؟

براى چه پروردگار ما مى‌گويد: «أ فرأيت» و آن كس را كه از هواى نفس پيروى مى‌كند به صورت مستقيم مورد خطاب قرار مى‌دهد؟

و پاسخ آن است كه

اولا: چنين كسى از آن كسان نيست كه به آسانى خطاى خود را تشخيص‌