تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٩٧ - شرح آيات

واقع همچون روز قيامت ترسناك باشد، خود را به نادانى زدن در برابر آن، يك تراژدى حقيقى براى انسان است.

[٢٧] وَ لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَخْسَرُ/ ١٠٢ الْمُبْطِلُونَ‌ و خدا را است پادشاهى آسمانها و زمين، و در آن روز كه ساعت برپا شود، باطلكاران زيانديده خواهند بود.

آن نادانان چنان مى‌پندارند كه تكذيب ايشان نسبت به ساعت و استهزا كردن آن براى آنان بسنده است، هرگز چنين نيست ... پروردگار ما مى‌گويد: ملك آسمانها و زمين مخصوص خدا است، و خدا هيچ چيزى از آن را به باطل به كسى نمى‌دهد، و اما روزى آنان از آن همان چيزى است كه به ايشان مى‌بخشد، پس اگر به انجام دادن كارهاى باطل بپردازند، در روز قيامت زيانكار خواهند بود، مگر دنيا كشتزار آخرت نيست؟ مگر آنچه از نيرو و مال و فرزندان در تصرف ما است سرمايه يگانه ما نيست، پس اگر كار آنها را اصلاح نكنيم و آن را در دست لهو و باطل قرار دهيم، زيان كرده‌ايم.

[٢٨] و داستان ملتها و اقوامى را براى ما نقل مى‌كند كه عمل و گفتار باطل داشتند و از حال ايشان در آن روز به ما خبر مى‌دهد و مى‌گويد

وَ تَرى‌ كُلَّ أُمَّةٍ جاثِيَةً و هر امت را به زانو در آمده مى‌بينى.

و جثو به معنى نشستن بر سر زانو با خشوع و خوارى است.

كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى‌ إِلى‌ كِتابِهَا و هر امت به كتابش خوانده مى‌شود.

و مقصود از كتاب نامه اعمال امتها و ملتها است.

و در اين جا اين سؤال پيش مى‌آيد كه: چرا پروردگار ما مى‌گويد كُلَّ أُمَّةٍ هر امت» و نمى‌گويد كل فرد هر نفر»؟.

شايد جواب، آن باشد كه قرآن حكيم اشاره به احساس توافق با مجتمع در انسان دارد كه مجموع افراد را مسئول از هر فرد قرار مى‌دهد، به همان گونه كه فرد در مقابل مجموع مسئوليت دارد، و از آن جهت چنين است كه بسيارى از اعمال و عادات فرد چنان است كه مجموع مسئول آن است، و مى‌توانيم اجتماع را به قافله‌اى‌