تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٨٧ - إسرافيل

است.

مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ مُعْتَدٍ مُرِيبٍ‌ باز دارنده از نيكى است و تجاوزگر و اسير شك.

معتدى آن كس است كه به حدود و حقوق ديگران تعدّى و تجاوز مى‌كند، و اما مريب آن كس است كه به ارزشها يقين پيدا نكرده و به منظور دست يافتن به هدفهاى ناپاك خود مدّعى ايمان شده است.

[٢٦] و همه اين صفات مستوجب رفتن به جهنم است (ناسپاسى و عناد و منع كردن از خير و تعدى و تجاوز و شك) و همه از مظاهر شرك پنهان و آشكار.

/ ٤٨١ الَّذِي جَعَلَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ كسى است كه در كنار خدا معبود و خداى ديگرى اختيار كرده است.

مشرك آن كس نيست كه به معبود ديگرى با قبول داشتن خدا معتقد است، بلكه آن كس است كه به رهبرى كسى كه خدا فرمان نداده است گردن مى‌نهد، پس آن كس كه عملا به استقرار حاكم ستمگرى راضى شود، يا به فرمان او به معصيت خدا بپردازد، مشرك است و لو اين كه معتقد به پروردگار و معبود بودن او نباشد، به همان گونه كه اگر كسى در فرمان هواى نفس خويش باشد، پرستنده آن است و مستحق عذاب، و پروردگار ما به دو فرشته فرمان مى‌دهد كه او را به جهنم بيندازند.

فَأَلْقِياهُ فِي الْعَذابِ الشَّدِيدِ پس او را در شكنجه سخت بيفكنيد.

و القاء (افكندن) جز از بالا به پايين نيست، و با اهل دوزخ بدين گونه عمل مى‌شود، بدان سبب كه خدا انسان را در مرتبه‌اى عالى آفريده و او را بر بسيارى از آفريدگان خويش برترى بخشيده است، پس چون شريك براى خدا قايل شود و از راه راست انحراف پيدا كند، سيرت طالب پستى او آشكار مى‌شود، و فرو افكندن از بالا به پايين وى در دوزخ تجلى همين حقيقت است كه سورة التّين آن را در اين گفته خدا تجلى بخشيده است لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ* ثُمَ‌