تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٦٠ - شرح آيات

شد، و دانستند كه رسول بر حق است، ولى آنان از رو به رو شدن با دشمنان بيمناك شدند، و به جستجوى ثروت و قدرت برخاستند.

الشَّيْطانُ سَوَّلَ لَهُمْ‌ شيطان (دنيا را) براى ايشان بياراست و فريبشان داد.

و آنان را در هنگام آراستن دنيا فريب داد و از آنچه پيش از آن بودند دور كرد. و كلمه سوّل مشتق از سؤل به معنى حاجت است، و گويى شيطان آنان را نسبت به اين حاجت حريص ساخت و خواستار دنياشان كرد.

وَ أَمْلى‌ لَهُمْ‌ و فريبشان داد.

/ ٢٦٢ گفته‌اند كه «أملى» از امل به معنى آرزو است، يعنى آنان را به درازى آرزو مشغول داشت و حساب را از ياد ايشان برد.

[٢٦] مشتاق بقا شدند تا از نعمت رياست برخوردار شوند، به همان گونه كه پيوستن آنان به دستگاه رسالت نيز به همين منظور بود. حسابهاى ايشان سبب آن شد كه همراه با اين جريان اجتماعى شوند و از غنيمتهاى آن برخوردار شوند، و در آن هنگام كه نيكان و پاكان براى رسيدن به شرف شهادت با يكديگر به رقابت برخاسته بودند، امكان آن وجود داشت كه زمينه براى آنان آماده شود، و فرصت آن فراهم آيد كه بر مردمان تسلّط پيدا كنند و به نام اسلام بر ايشان حكومت كنند ... و به همين سبب از بند و بست عليه تسلّط شرعى هرگز غافل نمى‌شدند، و كار به جايى رسيد كه جاسوسى براى دشمنان اسلام (جهودان و مشركان) را به عهده گرفتند تا از تأييد آنان در وقت لازم بهره‌مند شوند!! و به آنان وعده دادند كه در بعضى از قضايا فرمانبردار ايشان باشند.

ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لِلَّذِينَ كَرِهُوا ما نَزَّلَ اللَّهُ سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ و چنين بود كه به آن كسان كه از آنچه خدا فرو فرستاده بود و آنان آن را خوش نمى‌داشتند گفتند كه ما در پاره‌اى از امور به فرمان شما خواهيم بود.

شايد اين آيه اشاره به آن تبانى و زد و بندى بود كه مرتدان در عهد