تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٦١ - شرح آيات

رسول اللَّه (ص) ترتيب آن را داده بودند تا پس از وفات او به اجراى آن بپردازند. و آن گروه ناراضى نيروى عربى معارض با اسلام يعنى بنى اميّه بود كه از آغاز و حتى در زمان تسليم شدن ايشان به اسلام در فتح مكه به معارضه با اسلام اشتغال داشت، و تنها روش عمل خود را بر حسب اوضاع و احوال تغيير مى‌داد، و پس از آن كه دست از معارضه آشكار برداشت در نهان به آن ادامه مى‌داد. و اشاره به اين مطلب است حديثى مأثور از امام صادق عليه السلام كه گفت: «بنى اميه پيمان بسته بودند كه نگذارند پس از پيغمبر امر به ما (اهل بيت رسالت) برسد و از خمس چيزى به ما ندهند». [٤١] وَ اللَّهُ يَعْلَمُ إِسْرارَهُمْ‌ و خدا اسرارشان را مى‌داند.

او كه بهترين مكر كنندگان است، آنان را گرفتار مكر خود خواهد كرد، و به همين سبب كوششهاى بنى اميه بى حاصل ماند، و دين اسلام با گذشت قرنها، على رغم آن كه هدف بنى اميه و هم پيمانان ايشان محو كردن نشانه‌ها و آثار آن بود، به عنوان دين خالص براى خدا بر جاى مانده است.

/ ٢٦٣ [٢٧] اگر بند و بستهاى ايشان بر ضد ولايت الاهى به پيروزى مى‌رسيد، و از عذاب دنيا رهايى پيدا مى‌كردند، آيا مى‌توانستند از عذاب خدايى كه ناگهان در هنگام بيرون رفتن ارواح ايشان از دنيا نصيب ايشان مى‌شد خلاص شوند؟

فَكَيْفَ إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ‌ پس چگونه خواهد بود در آن هنگام كه فرشتگان به آنان دست مى‌يابند و چهره‌ها و پشتهاى ايشان را در معرض ضربه قرار مى‌دهند! آن چهره‌هايى كه در برابر حق زشت و عبوس مى‌شد، و آن پشتهايى كه به طرف حق گردانده و از آن دورى مى‌جست، ولى اعمال صالح آنان كجا است؟

نماز و زكات و حسناتى كه كسب كردند چه شد؟ اين همه از آن نظر باطل شد كه با بيشتر اوامر خدا مخالفت كردند و به پيروى از هواهاى نفسانى خويش پرداختند.