تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢١٦ - شرح آيات

جستجوى آثار پيشينيان در آن برخيزيم، ولى بدان شرط كه خود آثار ما را خواستار توقف در كنار آنها نسازد، بلكه عبرتى كه از آنها به دست مى‌آيد مايه اين توقف شود.

فَيَنْظُرُوا و سپس بنگرند.

و با چشمان خود و بدون وسايل نقل خبر و تفسيرهاى نادرست، بر طبيعت نظر افكنند و ببينند كه

كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ دَمَّرَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ‌ پايان كار كسانى كه پيش از ايشان بودند و هلاكت را خدا بر ايشان فرو ريخت، چگونه بوده است.

/ ٢٢١ هلاك و دمار از بالا ايشان را فرا گرفت، و از اموال و اخبار و ديار ايشان چيزى بر جاى نماند، و اين مخصوص به زمان معين نيست، بلكه همه زمانها را شامل مى‌شود.

وَ لِلْكافِرِينَ أَمْثالُها و كافران را پايانهايى نظير آنها خواهد بود.

پس هر كافرى ناگزير بايد چشم به راه چيزى شبيه با اين عذاب بوده باشد، بدان جهت كه سنّتهاى خدا تغيير نمى‌پذيرد.

[١١] آيا چه چيز ضامن اعمال مؤمنان است؟ ايمان ايشان به خدا، و در آمدن ايشان در دژ ولايت او، كه آن ولايت حقى است كه همه آفريدگان را شامل مى‌شود. و اما كافران در بيرون اين دژ باقى ماندند و كوششهاى ايشان بيحاصل ماند و تلاشهاى ايشان متلاشى شد.

ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ مَوْلَى الَّذِينَ آمَنُوا و از آن جهت چنين است كه خدا دوست و سرور كسانى است كه ايمان آورده‌اند.

كافران چنان مى‌پنداشتند كه خدايان ساختگى آنان و اعمالشان را حفظ مى‌كنند، پس كوشش ايشان بيحاصل ماند، چه آن خدايان دوستان و سروران به حق نبودند، بلكه همانند خود ايشان ضعيف و ناتوان بودند، و آيا ممكن است ناتوانى به حمايت و محافظت ناتوانى ديگر بپردازد؟