تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢١٤ - شرح آيات

وَ أَضَلَّ أَعْمالَهُمْ‌ و اين كفر اعمال ايشان را گم و ضايع كرد.» حتى آن اعمالى كه صالح به نظر مى‌رسيده، چرا كه او بر راه راست نبوده است.

[٩] آيا سبب كفر ورزيدن و هلاك شدن آنان چه بوده است؟ ريشه همه اينها اكراه داشتن ايشان نسبت به رسالت خدا است كه/ ٢١٩ از كبر و تعصب و تقليد آنان از پدرانشان سرچشمه مى‌گيرد، و به همين جهت بود كه در مقابل رسالت ايستار منفى اختيار كردند.

ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كَرِهُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ‌ و اين بدان سبب بود كه آنچه را كه خدا فرستاده بود ناخوش داشتند.

معلوم است كه اين گونه چيزهاى مايه كراهت يا لذات يا مخالف با هواى نفس ايشان بوده است يا با مصالح ايشان، مثلا سياسى يا اقتصادى، سازگار در نمى‌آمده است.

فَأَحْبَطَ أَعْمالَهُمْ‌ پس كارها و اعمال ايشان را تباه كرد.

پس چون به ولايت خدا در سياست و اقتصاد و ديگر امور اساسى تسليم نشدند، نماز و صدقه دادنشان سودى براى ايشان نداشت، بدان سبب كه در ضمن برنامه و چارچوب درستى قرار نگرفته بود، و مثل ايشان همچون كشتى است كه در زمين شايسته آن زراعت نشود، يا تلاشى است كه بدون راهنمايى و هدايت يا بر غير روش خود صورت گرفته باشد.

دهها سال تلاش را مى‌تواند ساعتى از تهور يا ترس يا پيروى از شهوت بر باد بدهد، همچون كار كسى است كه بناى عظيمى را بر روى زمين شنى بنا كند! آيا به اين نكته توجه پيدا كرده‌اى كه چگونه فرد هوسباز طغيانگر خواهان سلطه و كبرياى در زمين، ملت خويش را كه از ترس و آز تسليم شده است، به جنگى كوبنده مى‌كشد كه سرزمينها را ويران مى‌كند و ميليونها مردم را به كشتن مى‌دهد، و نتيجه تلاشهاى دهها سال را در چند روز نابود مى‌كند؟ آيا نشنيده‌اى كه در آلمان در روزگار ديكتاتورى و طغيان هيتلر چه گذشت، و چگونه مردم آن با تسليم شدن به‌