تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٨٢ - شرح آيات

خودشان، و شايد در آيه اشاره‌اى به آن باشد كه اين برترى بخشيدن به سبب نعمت ياد شده بود، و چون آن از ميان رفت فضيلت ايشان زوال پيدا كرد.

سادسا

[١٧] وَ آتَيْناهُمْ بَيِّناتٍ مِنَ الْأَمْرِ و بيّناتى از امر به ايشان داديم.

چنان مى‌نمايد كه امر در لغت قرآن به معنى مسئله‌اى كلى و عمومى است، چنان كه خداوند تعالى گفت وَ إِذا جاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذاعُوا بِهِ‌، [٦] پس خدا به بنى اسراييل بصيرت امر و بينات يعنى تفصيلات آن را عطا كرد و به ايشان فهماند كه در زندگى خود چگونه عمل كنند، و چگونه با جز خود به معامله و عمل بپردازند، و چگونه اجتماع خود را مرتب كنند.

فَمَا اخْتَلَفُوا إِلَّا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْياً بَيْنَهُمْ‌ پس اختلاف پيدا نكردند مگر پس از آن كه به علم دست يافتند، به سبب بغى و بزهكارى كه ميان ايشان وجود داشت.

/ ٨٧ اختلاف پيدا كردند، ولى اين اختلاف به سبب وجود نقصى در رسالتها يا كمى خوراكشان نبود، بلكه اين بغى على رغم وجود علمى در نزد ايشان پديد آمد كه مى‌توانست در صورت خوددارى آنان از بزهكارى سبب رفع اختلافات ايشان شود، و علم در نزد وصىّ موسى، يوشع بن نون، بود و مردمان از اين امر با خبر بودند، ولى دوستى جاه و هوا و هوس سلطه نقش پليدى در برانداختن حق از جايگاه خود داشت و بر اثر آن گرفتار اختلاف شديد شدند.

قرآن از ذكر بلاهاى اين اختلاف چشمپوشى مى‌كند، و سخنى از جنگهاى داخلى به ميان نمى‌آورد كه باعث متزلزل شدن اساس تمدّن و آبادانى شد و به پيروزى دشمنان خارجى انجاميد، و در آن شك نيست كه مقصود از علم در اين جا علم دين است كه به اختلاف ميان اصحاب رسالت پايان مى‌بخشد، و به معلوماتى جز اين نظر ندارد،