تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٨ - زمينه كلى سوره

- بر حسب علم ما- آفريده‌اى است كه با علم مقدر شده، و براى هدفى در راه خود پيش مى‌رود، و چنين است كهكشان با وسعتى عظيم- بنا بر شناخت ما- كه آن نيز آفريده‌اى تقدير شده با علم و روانه در راه هدفى است ... پس آيا امكان آن وجود دارد كه اين انسان تقدير و هدفى نداشته باشد؟

شايد عقلانى بودن آفرينش آفريدگان محور سوره باشد. پس بياييد تا به بحث درباره بينشهاى سوره نسبت به اين بپردازيم.

/ ٨ قرآن در شب مبارك قدر نازل شد، و به نام مقدّر اين آفرينش بيم مى‌دهد كه مبادا از اين تقدير حكيمانه‌اى كه در شب قدر تحقق يافت انحراف حاصل كنند

در اين شبى كه تفصيل هر امر به حكمت صورت مى‌گيرد، امرى از خدا كه پيامبران را فرستاد تا به آن امر و فرمان مردمان را بيم دهند.

و اين رحمتى از خدا بود كه به مردمان بيم دهد كه از سنتها و تقديرها تجاوز نكنند و خود را در معرض خطر قرار ندهند.

و پس از آن كه ما را به ياد عظمت آفريدگار مى‌اندازد، مى‌گويد بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ يَلْعَبُونَ‌ به شكى سرگرمند و همين سبب كافر شدن آنان به اين رسالت است و گمراهى ايشان چندان باقى خواهد ماند تا عذاب به ايشان برسد» فَارْتَقِبْ‌ پس مراقب و چشم به راه روز عذاب باش‌ يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِينٍ يَغْشَى النَّاسَ‌ روزى كه دودى آشكار در آسمان پديد مى‌آيد و همه مردم را مى‌پوشاند و مى‌پرسند كه: اين چيست؟». هذا عَذابٌ أَلِيمٌ‌ اين عذابى دردناك است»، و بانگ بر مى‌دارند كه رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ‌ پروردگارا! عذاب را از ما دور كن كه ما مؤمنانيم» و هيهات! أَنَّى لَهُمُ الذِّكْرى‌ وَ قَدْ جاءَهُمْ رَسُولٌ مُبِينٌ‌ مگر يادشان نيست كه آشكارا فرستاده‌اى از ما به نزد ايشان آمد»، ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ‌ پس از او روى برتافتند»، وَ قالُوا مُعَلَّمٌ مَجْنُونٌ‌ و گفتند كه: تعليم ديده‌اى ديوانه است» و به ايشان خطاب رسيد كه إِنَّا كاشِفُوا الْعَذابِ قَلِيلًا إِنَّكُمْ عائِدُونَ‌ ما اندكى عذاب را از شما دور مى‌كنيم و شما به آن باز خواهيد گشت»، و شايد اين عذاب نزديكتر باشد كه آنان را از رسيدن عذاب بزرگتر بيم دهد كه‌